పాక్ మంత్రి 'చేతులు నరుకుతాం' అనడం వారి భయానికి నిదర్శనం. పాకిస్థాన్ వ్యవసాయ రంగం 80 శాతం సింధు నదీ జలాలపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఎగువన ఉన్న భారత్ (Upper riparian state) జల దౌత్యంతో (Water Diplomacy) నీటిని కట్టడి చేస్తే, పాక్ క్షణాల్లో ఎడారిగా మారుతుంది. అందుకే ఈ ఒప్పంద సవరణ నోటీసు పాక్ పాలకుల వెన్నులో వణుకు పుట్టిస్తోంది.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: భారత్, పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వాలు
- What: 1960 నాటి సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని (Indus Waters Treaty) సవరించాలని భారత్ పాకిస్థాన్కు నోటీసులు జారీ చేసింది.
- When: భారత ప్రభుత్వం ఇటీవల అధికారికంగా ఈ నోటీసులు ఇచ్చింది.
- Where: భారత్ - పాకిస్థాన్ సరిహద్దు నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో.
- Why: కిషన్గంగ, రాట్లే జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల విషయంలో పాక్ నిరంతరం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తూ, మొండివైఖరి ప్రదర్శిస్తున్నందున.
- How: ఒప్పందంలోని నిబంధనల ప్రకారం భారత్ తన వాటా నీటిని పూర్తిగా వాడుకోవడం లేదా చట్టబద్ధంగా ఒప్పందాన్ని సవరించడం ద్వారా.
"మా వైపు వచ్చే నీటిని ఆపితే.. ఆ చేతులు నరుకుతాం".. సింధు జలాల ఒప్పందం (Indus Waters Treaty) సవరణపై పాకిస్థాన్ మంత్రి చేసిన తాజా ఉగ్ర ప్రకటన ఇది. తినడానికి తిండి లేక, ద్రవ్యోల్బణంతో అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయిన ఒక దేశం.. ప్రపంచంలోనే అత్యంత బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదుగుతున్న భారత్ను చూసి చేస్తున్న ఈ ప్రగల్భాలు ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వేదికపై నవ్వులపాలవుతున్నాయి.
'టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' కథనం ప్రకారం.. 1960 నాటి సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని సవరించాల్సిందేనంటూ మోదీ ప్రభుత్వం ఇటీవల పాకిస్థాన్కు అధికారికంగా నోటీసులు జారీ చేసింది. దశాబ్దాలుగా కిషన్గంగ, రాట్లే జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల విషయంలో పాక్ ప్రదర్శిస్తున్న మొండివైఖరి, అనవసర అభ్యంతరాలను గమనిస్తున్న భారత్.. ఇప్పుడు సహనం నశించి అసలైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని బయటకు తీసింది.
చారిత్రకంగా చూస్తే, 1960లో ప్రపంచ బ్యాంక్ మధ్యవర్తిత్వంలో జరిగిన ఈ ఒప్పందం పాకిస్థాన్కు అత్యంత అనుకూలంగా జరిగింది. ఎగువ ప్రాంతంలో ఉన్న భారత్ విశాల హృదయంతో దశాబ్దాల పాటు తన వాటాకు మించి నీటిని కిందకు వదిలేసింది. కానీ, ఆ మంచికి ప్రతిఫలంగా పాక్ సరిహద్దు ఉగ్రవాదాన్ని మాత్రమే అందించింది. ఇప్పుడు భారత్ తన వాటా నీటిని పూర్తిగా వాడుకోవాలని నిర్ణయించుకోవడంతో పాక్లో కలకలం రేగుతోంది.
పొలిటికల్ పల్స్
అసలు సింధు నది నీటిని భారత్ నిజంగానే ఆపేస్తే పాకిస్థాన్కు ఏమవుతుంది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానమే పాక్ పాలకుల వెన్నులో వణుకు పుట్టిస్తోంది. 'జీ న్యూస్' నివేదికల ప్రకారం.. పాకిస్థాన్ వ్యవసాయ రంగం, ముఖ్యంగా పంజాబ్, సింధ్ ప్రావిన్సుల మనుగడ 80 శాతానికి పైగా ఈ నదీ జలాల పైనే ఆధారపడి ఉంది. భౌగోళికంగా భారత్ ఎగువ ప్రాంతంలో (Upper riparian state) ఉంది. నిబంధనల ప్రకారం భారత్ తన ప్రాజెక్టుల ద్వారా నీటి మళ్లింపు చేపట్టినా.. పాకిస్థాన్ క్షణాల్లో ఎడారిగా మారుతుంది.
అందుకే పాక్ పాలకుల్లో ఇప్పుడు తీవ్ర భయం నెలకొంది. 'న్యూస్18' నివేదించినట్లుగా.. పాక్ మంత్రులు "చేతులు నరుకుతాం" లాంటి తీవ్రమైన డైలాగులు పేల్చడం కేవలం వారి దేశీయ రాజకీయాల కోసమే. పాక్ ఆర్మీ కనుసన్నల్లో నడిచే ప్రస్తుత ప్రభుత్వం.. అంతర్గతంగా ఉన్న ఆర్థిక, రాజకీయ సంక్షోభాల నుంచి ప్రజల దృష్టిని మరల్చడానికే ఉద్దేశపూర్వకంగా భారత్పై ఇలాంటి కవ్వింపు చర్యలకు పాల్పడుతోంది.
పైకి కనిపిస్తున్న ఈ నాటకం వెనుక ఉన్న అసలు కథను నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది ఇండియా హెరాల్డ్. ఉగ్రవాదాన్ని పెంచి పోషిస్తున్న పాకిస్థాన్పై సైనిక చర్యలు, సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ చేయడం ఒక పద్ధతి. కానీ, దానికి మించిన సైలెంట్ వెపన్ 'వాటర్ డిప్లమసీ' (Water Diplomacy). మోదీ సర్కార్ సరిగ్గా ఇదే వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది. సింధు జలాల ఒప్పందంపై పునరాలోచన చేయడం ద్వారా.. పాక్ ఆర్థిక వ్యవస్థను పరోక్షంగా, చట్టబద్ధంగా శాసించే బటన్ను భారత్ తన చేతుల్లోకి తీసుకుంది.
ఈ పరిణామం జాతీయ భద్రతా వ్యూహాలను ఎలా మలుపు తిప్పబోతోందో స్పష్టమవుతోంది. ఉగ్రవాదానికి నిధులు ఆపకపోతే, భారత్ తన జల విధానాన్ని మరింత కఠినతరం చేయడం ఖాయం. అప్పుడు పాకిస్థాన్లో వ్యవసాయం కుదేలై, కరువు పరిస్థితులు దాపురిస్తాయి. యుద్ధం చేయకుండానే శత్రువును దెబ్బతీయగలిగే ఈ వ్యూహం ముందు పాక్ బీరాలు ఎన్నాళ్లు నిలుస్తాయో కాలమే చెప్పాలి.
By the Numbers
- పాకిస్థాన్ వ్యవసాయ రంగం 80 శాతం సింధు నదీ వ్యవస్థ జలాలపైనే ఆధారపడి ఉంది.
- ప్రపంచ బ్యాంక్ ఆధ్వర్యంలో 1960 సెప్టెంబర్ 19న సింధు జలాల ఒప్పందం కుదిరింది.
Key Takeaways
- 1960లో కుదిరిన సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని సవరించాలని భారత్ పాకిస్థాన్కు అధికారిక నోటీసు ఇచ్చింది.
- పాకిస్థాన్ వ్యవసాయ రంగంలో 80 శాతం కేవలం ఈ నదీ జలాలపైనే ఆధారపడి మనుగడ సాగిస్తోంది.
- కిషన్గంగ, రాట్లే ప్రాజెక్టులపై పాక్ పదేపదే లేవనెత్తుతున్న అభ్యంతరాలకు చెక్ పెట్టేందుకే మోదీ సర్కార్ ఈ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించింది.
- సైనిక చర్యల కంటే 'జల దౌత్యం' ద్వారా పాక్ను దారిలోకి తెచ్చుకోవడం భారత్ వ్యూహం.
Frequently Asked Questions
సింధు జలాల ఒప్పందం (IWT) అంటే ఏమిటి?
ఇది 1960లో భారత్, పాకిస్థాన్ మధ్య ప్రపంచ బ్యాంక్ మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన నీటి పంపకాల ఒప్పందం. దీని ప్రకారం 3 తూర్పు నదుల జలాలను భారత్కు, 3 పశ్చిమ నదుల జలాలను పాకిస్థాన్కు కేటాయించారు.
భారత్ పాకిస్థాన్కు ఎందుకు నోటీసు ఇచ్చింది?
జమ్మూకశ్మీర్లో భారత్ నిర్మిస్తున్న ప్రాజెక్టులపై పాకిస్థాన్ నిరంతరం అనవసర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తూ, ఒప్పంద స్ఫూర్తిని దెబ్బతీస్తున్నందుకే ఈ నోటీసు జారీ చేసింది.
భారత్ నీటిని ఆపితే పాకిస్థాన్కు ఏమవుతుంది?
పాకిస్థాన్ వ్యవసాయ రంగం దాదాపు పూర్తిగా ఈ నదుల పైనే ఆధారపడి ఉంది. భారత్ తన వాటా నీటిని పూర్తిగా వాడుకున్నా, మళ్లించినా పాకిస్థాన్లో కరువు వచ్చి దేశం ఎడారిగా మారుతుంది.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి