ఒక్కో గ్రామ పంచాయతీకి రూ.2 కోట్ల చొప్పున నేరుగా సర్పంచ్ల ఖాతాల్లోకే నిధులు జమ చేస్తామని కేంద్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రకటించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రమేయం లేకుండా తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం.. ఏపీ, తెలంగాణల్లో కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య కొత్త పొలిటికల్ వార్కు తెరతీస్తోంది.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: కేంద్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ - ఈనాడు కథనం ప్రకారం
- What: ప్రతి పంచాయతీకి రూ.2 కోట్ల చొప్పున నేరుగా సర్పంచ్ల ఖాతాల్లోకే నిధులు జమ చేయడం - ఈనాడు కథనం
- When: కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రకటన చేసింది - ఈనాడు నివేదిక ప్రకారం
- Where: దేశవ్యాప్తంగా అన్ని గ్రామ పంచాయతీల్లో.. ముఖ్యంగా ఏపీ, తెలంగాణ రాజకీయాలపై దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉండనుంది - ఈనాడు కథనం
- Why: కేంద్రం ఇచ్చే పంచాయతీ నిధులను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దారి మళ్లించడాన్ని అడ్డుకునేందుకు, గ్రామ స్థాయి సాధికారత పెంచేందుకు - ఈనాడు కథనం
- How: డీబీటీ (డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్) విధానంలో కేంద్ర నిధులను నేరుగా సర్పంచ్ల బ్యాంకు ఖాతాల్లోకి బదిలీ చేయడం ద్వారా - ఈనాడు నివేదిక
ఒక్కో పంచాయతీకి రూ.2 కోట్లు.. అది కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రమేయం లేకుండా నేరుగా సర్పంచ్ల ఖాతాల్లోకే! కేంద్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ చేసిన ఈ ప్రకటన పైకి గ్రామీణాభివృద్ధి పథకంలాగే కనిపిస్తోంది. కానీ, ఈనాడు కథనం ప్రకారం.. దశాబ్దాలుగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య నడుస్తున్న నిధుల వార్కు చెక్ పెట్టేందుకే కేంద్రం ఈ మాస్టర్ ప్లాన్ వేసినట్లు అర్థమవుతోంది.
తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఏపీ, తెలంగాణల్లో కేంద్ర పంచాయతీ నిధుల పరిస్థితి ఎలా ఉందో అందరికీ తెలిసిందే. ఏళ్ల తరబడి ఫైనాన్స్ కమిషన్ గ్రాంట్లు, కేంద్ర పథకాల నిధులు రాష్ట్ర ఖజానాల్లోనే ఆగిపోతున్నాయి. ఒకవేళ విడుదల చేసినా తీవ్ర జాప్యం జరుగుతోంది. అసలు చేరాల్సిన గ్రామ పంచాయతీలకు ఆ నిధులు చేరడం లేదన్నది కాగ్ (CAG) ఆడిట్ నివేదికలు పదేపదే ఎత్తిచూపుతున్న వాస్తవం. కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ నివేదికల ప్రకారం.. పలు రాష్ట్రాల్లో 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ గ్రాంట్లలో సింహభాగం పంచాయతీలకు సకాలంలో చేరలేదు.
రాష్ట్రాల ‘మధ్యవర్తి’ పాత్రకే అసలు చెక్!
ఇప్పటి వరకున్న సిస్టమ్ ప్రకారం.. కేంద్రం ఇచ్చే పంచాయతీ నిధులు ముందుగా రాష్ట్ర ఖజానాకు వెళ్తాయి. అక్కడి నుంచి జిల్లా పరిషత్లకు, ఆ తర్వాత మండల పరిషత్లకు, చివరగా గ్రామ పంచాయతీలకు చేరుతాయి. ఈ చైన్ సిస్టమ్లో ప్రతి దశలోనూ జాప్యం, నిధుల దారి మళ్లింపు, లేదా రాజకీయ పలుకుబడిని బట్టి పంపిణీ జరుగుతూ వస్తోంది. ఈనాడు కథనం ప్రకారం.. మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఈ మధ్యవర్తిత్వానికి పూర్తిగా చెక్ పెట్టి, డీబీటీ (డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్) ద్వారా నేరుగా సర్పంచ్ల బ్యాంకు ఖాతాల్లోకే నిధులు పంపే మోడల్ను తెరపైకి తెస్తున్నారు.
ఈ నిర్ణయం వెనకున్న అసలు మర్మం ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను కేవలం 'అమలు చేసే భాగస్వాములు'గా మాత్రమే ఉంచి, నిధులపై వాటికున్న కంట్రోల్ను పూర్తిగా తీసేయడమే. ఇది కేవలం ఆర్థికపరమైన నిర్ణయం కాదు, రాజకీయ రూపురేఖలనే మార్చేసే భారీ వ్యూహం.
ఏపీ, తెలంగాణల్లో ఏం జరుగుతోంది?
ఆంధ్రప్రదేశ్లో 2019-2024 మధ్య కాలంలో వైసీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో.. కేంద్ర నిధులను రాష్ట్ర పథకాలకు మళ్లించి, ఆ క్రెడిట్ అంతా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఖాతాలో వేసుకుందన్న ఆరోపణలు కోకొల్లలు. అటు తెలంగాణలోనూ కేసీఆర్ పాలనలో పంచాయతీలకు నేరుగా నిధులు రాకపోవడంపై స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు ఎన్నోసార్లు రోడ్డెక్కారు. ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లోనూ ఎమ్మెల్యేలు తమ నియోజకవర్గాల్లోని పంచాయతీ నిధుల పంపిణీపై పెత్తనం చెలాయించడం, తమ పార్టీకి అనుకూలంగా ఉన్న సర్పంచ్లకే ప్రయారిటీ ఇవ్వడం లాంటి ఆరోపణలు రాజకీయ వర్గాల్లో ఎప్పుడూ వినిపించేవే.
ఇప్పుడు శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ తీసుకొస్తున్న ఈ 'డైరెక్ట్ ఫండింగ్ మోడల్' ఈ మొత్తం సిస్టమ్ను తలకిందులు చేయనుంది. రూ.2 కోట్లు నేరుగా సర్పంచ్ ఖాతాలోకే వస్తే.. ఆ సర్పంచ్ ఇక ఎమ్మెల్యే చుట్టూ తిరగాల్సిన పని ఉండదు. నిధుల విషయంలో ఎమ్మెల్యేల పెత్తనానికి బ్రేక్ పడినట్లే.
పొలిటికల్ పల్స్: అసలు టార్గెట్ అదేనా?
ఈ నిర్ణయంపై రాజకీయ వర్గాల్లో ప్రధానంగా రెండు రకాల చర్చలు నడుస్తున్నాయి. మొదటిది.. 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి గ్రామ స్థాయిలో బీజేపీకి బలమైన క్యాడర్ను నిర్మించుకునే వ్యూహమన్నది ప్రధాన వాదన. సర్పంచ్లకు నేరుగా కేంద్రం నుంచే నిధులు వస్తే.. సహజంగానే ఆ సర్పంచ్లు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (బీజేపీకి) విధేయులుగా మారే ఛాన్స్ ఉంది. దక్షిణాదిలో, ముఖ్యంగా ఏపీ, తెలంగాణల్లో బీజేపీకి గ్రామ స్థాయిలో పట్టు తక్కువ. ఈ డైరెక్ట్ ఫండింగ్ ద్వారా ఆ లోటును భర్తీ చేసుకునే ప్లాన్లో కమలనాథులు ఉన్నారన్న టాక్ బలంగా వినిపిస్తోంది.
ఇక రెండో పాయింట్.. అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు, ముఖ్యంగా ఏపీలోని ఎన్డీయే (టీడీపీ-జనసేన-బీజేపీ) కూటమికి, తెలంగాణలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి ఈ నిర్ణయం ఎలాంటి సిగ్నల్స్ ఇస్తుందన్నది ఆసక్తికరం. ఏపీలో బీజేపీ కూడా ప్రభుత్వంలో భాగస్వామి కాబట్టి ఈ నిర్ణయాన్ని ఓపెన్గా వ్యతిరేకించలేరు. కానీ, గ్రామ పంచాయతీ నిధులపై ఎమ్మెల్యేల పరోక్ష పెత్తనం పోతే.. టీడీపీ ఎమ్మెల్యేల్లో తీవ్ర అసంతృప్తి రాజుకునే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. అటు తెలంగాణలో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి ఇది మరింత బిగ్ షాక్. కేంద్రం నేరుగా సర్పంచ్లకే నిధులిస్తే, గ్రామాల్లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పథకాలకు క్రెడిట్ దక్కడం కష్టమే.
(రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణ మాత్రమే. ఇది అధికారిక ప్రకటన కాదు)
రూ.2 కోట్ల లెక్క.. అసలు నంబర్స్ ఏం చెబుతున్నాయి?
దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 2.5 లక్షల గ్రామ పంచాయతీలున్నాయి. ఒక్కో పంచాయతీకి రూ.2 కోట్లు చొప్పున వేసుకున్నా.. ఏకంగా రూ.5 లక్షల కోట్ల నిధులు నేరుగా గ్రామాలకు చేరతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లో 13,326, తెలంగాణలో 12,769 గ్రామ పంచాయతీలున్నాయి. ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లోని దాదాపు 26,000 పంచాయతీలకు కలిపి రూ.52,000 కోట్లకు పైగా నిధులు నేరుగా సర్పంచ్ల ఖాతాల్లో పడతాయి. రాష్ట్ర బడ్జెట్లలో గ్రామీణాభివృద్ధికి కేటాయించే నిధులతో పోలిస్తే ఇది చాలా భారీ మొత్తం.
సర్పంచ్ పవర్ Vs ఎమ్మెల్యేల పెత్తనం
భవిష్యత్ రాజకీయ సమీకరణాలపై ఇండియా హెరాల్డ్ అందిస్తున్న పక్కా పొలిటికల్ రీడ్ ఇది. ఈ నిర్ణయం గనక అమలైతే.. గ్రామ రాజకీయాల్లో పవర్ సెంటర్ ఎమ్మెల్యే నుంచి సర్పంచ్కు షిఫ్ట్ అయిపోతుంది. ఇప్పటి వరకు గ్రామంలో ఏ చిన్న రోడ్డు వేయాలన్నా, కనీసం బోరు వేయాలన్నా ఎమ్మెల్యే ఫండ్స్ కోసమో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పర్మిషన్ కోసమో ఎదురుచూడాల్సి వచ్చేది. ఇప్పుడు రూ.2 కోట్లు నేరుగా వస్తే.. సర్పంచ్ తన గ్రామానికి ఏం కావాలో సొంతంగా నిర్ణయించుకుని అభివృద్ధి పనులు చేసుకోవచ్చు.
కానీ ఇక్కడొక కీలకమైన ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. సర్పంచ్లకు ఇంత పెద్ద మొత్తాన్ని ఖర్చు చేసే సామర్థ్యం, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం ఉందా? చాలా గ్రామ పంచాయతీల్లో ఆడిట్ సిస్టమ్ చాలా వీక్గా ఉంది. ఈ నిధులు పక్కాగా ఖర్చవుతున్నాయా లేదా అన్న పర్యవేక్షణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల చేతిలో లేకపోతే.. కేంద్రం దాన్ని ఎలా కంట్రోల్ చేస్తుందన్నది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది.
కేంద్రం వేస్తున్న మాస్టర్ 'లాక్' ఇదే!
ఈనాడు కథనం ప్రకారం.. సర్పంచ్ల ఖాతాల్లోకి నేరుగా నిధులు పంపించే విధానంలో కేంద్రం రెండు మాస్టర్ లాక్స్ వేస్తోంది. మొదటిది.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఖజానాతో సంబంధం లేకుండా డీబీటీ ద్వారా నేరుగా నిధులు పంపడం. దీనివల్ల రాష్ట్రాలు ఆ నిధులను ఆపేయడం లేదా దారి మళ్లించే ఛాన్సే ఉండదు. రెండోది.. ఖర్చులపై కేంద్ర స్థాయి ఆడిట్, జియో-ట్యాగింగ్ ద్వారా మానిటరింగ్ చేయడం. తద్వారా నిధుల దుర్వినియోగానికి చెక్ పెట్టొచ్చు. ఈ రెండు మెకానిజమ్స్ చూస్తుంటే.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్రను కట్ చేసి, గ్రామ పంచాయతీలతో కేంద్రం డైరెక్ట్ కనెక్షన్ పెట్టుకుంటున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.
భారత సమాఖ్య వ్యవస్థలో ఇది చాలా సైలెంట్గా జరుగుతున్న పెను మార్పు. రాజ్యాంగంలోని 73వ సవరణ ద్వారా పంచాయతీలకు పూర్తి అధికారాలు ఇవ్వాలని చెప్పినా.. ప్రాక్టికల్గా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే ఆ పవర్ను కంట్రోల్ చేస్తూ వస్తున్నాయి. ఇప్పుడు కేంద్రం నేరుగా నిధులు పంపడం ద్వారా.. పైకి రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని అమలు చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నా, లోపల మాత్రం గ్రామ స్థాయిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పవర్కు కత్తెర వేస్తోందన్నది సుస్పష్టం.
ఏపీ, తెలంగాణల్లో ఏం జరగబోతోంది?
ఏపీలో సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వానికి ఇది అడకత్తెరలో పోకచెక్క లాంటి పరిస్థితి. బీజేపీ కూడా కూటమిలో ఉంది కాబట్టి కేంద్రం నిర్ణయాన్ని ఓపెన్గా వ్యతిరేకించలేరు. అలాగని తమ నియోజకవర్గాల్లోని పనులపై టీడీపీ ఎమ్మెల్యేలు పట్టు కోల్పోవడాన్ని జీర్ణించుకోలేరు. దీంతో అంతర్గతంగా అసంతృప్తి సెగలు రేగే ఛాన్స్ ఉంది.
ఇక తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ అధికారంలో ఉంది. కేంద్రంలో బీజేపీ, ఇక్కడ కాంగ్రెస్.. ఈ ఈక్వేషన్లో కేంద్రం నేరుగా పంచాయతీలకు ఫండ్స్ ఇస్తే, గ్రామాల్లో రేవంత్ సర్కార్ పథకాలకు క్రెడిట్ దక్కడం కష్టమే. ఈ నిర్ణయాన్ని 'సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధం' అంటూ కాంగ్రెస్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించే అవకాశం ఉంది. కానీ, నేరుగా తమ గ్రామాలకు నిధులు వస్తుంటే.. కాంగ్రెస్ విమర్శలను ప్రజలు ఏమేరకు పట్టించుకుంటారన్నది పెద్ద ప్రశ్న.
[EMBED-SUGGESTION:tweet]
ఈ నిర్ణయం పక్కాగా అమలైతే.. 2029 నాటికి గ్రామ రాజకీయాల్లో సర్పంచ్ రేంజ్ అమాంతం పెరిగిపోతుంది. ఇప్పటికే పంచాయతీ ఎన్నికలంటే పార్టీలు ప్రతిష్ఠాత్మకంగా తీసుకుంటున్నాయి. ఇక రూ.2 కోట్ల ఫండ్స్తో సర్పంచ్ పోస్ట్.. ఎమ్మెల్యే తర్వాత అత్యంత పవర్ఫుల్ పదవిగా మారడం ఖాయం. అప్పుడు ప్రతి పంచాయతీ ఎలక్షన్ ఒక మినీ అసెంబ్లీ ఎలక్షన్ను తలపిస్తుంది.
ఫైనల్గా.. ఈ మొత్తం ఎపిసోడ్లో ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న మిగిలిపోతోంది. రూ.2 కోట్లు నేరుగా ఖాతాలో పడితే.. ఆ సర్పంచ్ కేంద్రానికి విధేయుడిగా ఉంటాడా? గ్రామానికి సేవకుడిగా మారతాడా? లేక తనకంటూ ఓ కొత్త పవర్ సెంటర్ను క్రియేట్ చేసుకుంటాడా? గ్రామాల్లో పవర్ ఎవరి చేతిలో ఉండాలన్న దానికి కేంద్రం ఇస్తున్న ఈ షాకింగ్ ఆన్సర్ను.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు యాక్సెప్ట్ చేస్తాయా? లేదా? అన్నది వేచి చూడాలి.
By the Numbers
- ఒక్కో పంచాయతీకి రూ.2 కోట్ల చొప్పున.. దేశవ్యాప్తంగా 2.5 లక్షల పంచాయతీలకు మొత్తం సుమారు రూ.5 లక్షల కోట్ల నిధులు (ఈనాడు కథనం ఆధారంగా)
- ఏపీ, తెలంగాణల్లో కలిపి సుమారు 26,000 పంచాయతీలకు ఏకంగా రూ.52,000 కోట్లకు పైగా నిధులు నేరుగా చేరే అవకాశం
Key Takeaways
- ప్రతి గ్రామ పంచాయతీకి రూ.2 కోట్లు నేరుగా సర్పంచ్ల ఖాతాల్లోకే డీబీటీ ద్వారా పంపే ప్లాన్ను శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రకటించారు (ఈనాడు కథనం).
- రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఖజానాతో సంబంధం లేకుండా నిధులు ఇవ్వడం ద్వారా, దశాబ్దాలుగా జరుగుతున్న నిధుల దారి మళ్లింపుకు కేంద్రం చెక్ పెడుతోంది.
- ఏపీలో 13,326, తెలంగాణలో 12,769 పంచాయతీలకు కలిపి ఏకంగా రూ.52,000 కోట్లకు పైగా నిధులు నేరుగా చేరే ఛాన్స్ ఉంది.
- ఈ నిర్ణయంతో గ్రామాల్లో ఎమ్మెల్యేల పెత్తనం తగ్గిపోయి, సర్పంచ్లు పవర్ఫుల్ లీడర్లుగా మారే అవకాశం ఉంది.
- 2029 ఎన్నికల నాటికి గ్రామ స్థాయిలో బీజేపీ పట్టు పెంచుకునే మాస్టర్ స్కెచ్ ఇందులో దాగి ఉందనే చర్చ రాజకీయ వర్గాల్లో బలంగా నడుస్తోంది.
Frequently Asked Questions
పంచాయతీలకు కేంద్రం రూ.2 కోట్లు ఎలా పంపిస్తుంది?
కేంద్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రకటన ప్రకారం.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రమేయం లేకుండా డీబీటీ (డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్) విధానంలో నేరుగా సర్పంచ్ల బ్యాంకు ఖాతాల్లోకే ఈ నిధులు జమ చేస్తారు (ఈనాడు కథనం ప్రకారం).
ఈ నిర్ణయం ఏపీ, తెలంగాణ ఎమ్మెల్యేలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది?
సర్పంచ్లకు నేరుగా రూ.2 కోట్లు వస్తే.. గ్రామాల్లో చేపట్టే అభివృద్ధి పనులపై ఎమ్మెల్యేల పెత్తనం తగ్గుతుంది. ఎమ్మెల్యే ఫండ్స్పై ఆధారపడాల్సిన అవసరం లేకుండా సర్పంచ్లు స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ నిధులు పక్కదారి పట్టకుండా ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు?
నిధుల దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకునేందుకు కేంద్ర స్థాయి ఆడిట్, జియో-ట్యాగింగ్ ద్వారా పనుల పర్యవేక్షణ, డీబీటీ ద్వారా నేరుగా బదిలీ లాంటి పకడ్బందీ చర్యలు తీసుకోనున్నట్లు ఈనాడు కథనం స్పష్టం చేస్తోంది.
ఈ నిర్ణయం వెనుక బీజేపీ రాజకీయ వ్యూహం ఉందా?
గ్రామ స్థాయిలో సర్పంచ్లకు నేరుగా నిధులిస్తే.. 2029 ఎన్నికల నాటికి దక్షిణాదిలో బీజేపీకి బలమైన గ్రామీణ క్యాడర్ నిర్మించుకోవచ్చన్నది ఆ పార్టీ వ్యూహంగా రాజకీయ వర్గాల్లో బలమైన చర్చ నడుస్తోంది.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి