1990లో కశ్మీర్లో దారుణ హత్యకు గురైన కశ్మీరీ పండిట్ సర్లా భట్ కేసులో.. JKLF వ్యవస్థాపకుడు యాసిన్ మాలిక్పై NIA ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది. టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో అతడు ఇప్పటికే యావజ్జీవ శిక్ష అనుభవిస్తున్నాడు. మూడున్నర దశాబ్దాల తర్వాత చోటుచేసుకున్న ఈ పరిణామం.. కశ్మీరీ పండిట్ల న్యాయపోరాటంలో ఒక కీలక ఘట్టంగా చెప్పొచ్చు.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: బాధితురాలు: సర్లా భట్ (కశ్మీరీ పండిట్), నిందితుడు: యాసిన్ మాలిక్ (JKLF వ్యవస్థాపకుడు), దర్యాప్తు సంస్థ: ఎన్ఐఏ (NIA).
- What: 1990లో శ్రీనగర్లో జరిగిన సర్లా భట్ హత్య కేసులో NIA తాజాగా యాసిన్ మాలిక్పై ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది.
- When: సర్లా భట్ హత్య 1990లో జరగ్గా.. దాదాపు 36 ఏళ్ల తర్వాత ఇప్పుడు ఛార్జిషీట్ దాఖలైంది.
- Where: జమ్మూ కశ్మీర్లోని శ్రీనగర్లో ఈ హత్య జరిగింది. ప్రస్తుతం ఈ కేసు విచారణ NIA ప్రత్యేక కోర్టులో సాగుతోంది.
- Why: 1990ల్లో ఉగ్రవాదుల చేతిలో బలైన కశ్మీరీ పండిట్ల పాత కేసులను తిరిగి తెరిచే కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యూహంలో భాగంగా NIA ఈ దర్యాప్తును మళ్లీ ప్రారంభించింది.
- How: పాత FIR రికార్డులు, సాక్షుల వాంగ్మూలాలను సేకరించి, ఇతర ఉగ్రవాద కేసులతో క్రాస్ రిఫరెన్స్ (cross-reference) చేయడం ద్వారా NIA ఈ ఛార్జిషీట్ సిద్ధం చేసింది.
ఒక మహిళ.. తన సొంత గడ్డపై, తన ఇంట్లో తాను ఉండటమే ఆమె చేసిన నేరమైంది. 1990లో కశ్మీర్ లోయ ఉగ్రవాద ఉన్మాదంతో రగిలిపోతున్న ఆ చీకటి రోజుల్లో.. సర్లా భట్ అనే కశ్మీరీ పండిట్ మహిళను ఆమె ఇంట్లోనే దారుణంగా హత్య చేశారు. అప్పటి నుంచి 36 ఏళ్ల సుదీర్ఘ నిశ్శబ్దం.. నిరీక్షణ.. ఇప్పుడు ఆ నిశ్శబ్దాన్ని ఛేదిస్తూ ఒక ఛార్జిషీట్ రూపంలో తొలిసారిగా న్యాయపరమైన అడుగు పడింది.
సర్లా భట్ హత్య కేసులో జమ్మూ కశ్మీర్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ (JKLF) వ్యవస్థాపకుడు యాసిన్ మాలిక్పై నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (NIA) ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. యాసిన్ మాలిక్ ఇప్పటికే 2022 టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో నేరాన్ని అంగీకరించి, ఎన్ఐఏ ప్రత్యేక కోర్టు విధించిన యావజ్జీవ శిక్ష అనుభవిస్తున్నాడు. ఆ చీకటి రోజుల్లో జరిగిన టార్గెటెడ్ హత్యలకు బాధ్యులను చట్టం ముందు నిలబెట్టే ప్రయత్నంలో ఈ తాజా ఛార్జిషీట్ ఒక కీలక ముందడుగు.
1990: కశ్మీర్లో ఆ చీకటి రోజులు
అప్పటి పరిస్థితులను అర్థం చేసుకుంటేనే ఈ ఛార్జిషీట్ ప్రాముఖ్యత ఏంటో తెలుస్తుంది. 1989 చివర్లో, 1990 ఆరంభంలో కశ్మీర్ లోయ అక్షరాలా యుద్ధభూమిగా మారింది. JKLF నేతృత్వంలోని ఉగ్రవాద సంస్థలు కశ్మీరీ పండిట్లను టార్గెట్ చేశాయి. వేల ఏళ్లుగా అక్కడే నివసిస్తున్న హిందూ మైనారిటీలను భయాందోళనలకు గురిచేశాయి. మసీదుల లౌడ్స్పీకర్ల నుంచి "రల్లీవ్, గల్లీవ్, యా చల్లీవ్" (మతం మారండి, వెళ్లిపోండి లేదా చావండి) అంటూ బెదిరింపులు వినిపించేవి. అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 1989-90 కాలంలో దాదాపు 1.5 లక్షల నుంచి 3 లక్షల మంది కశ్మీరీ పండిట్లు తమ ఇళ్లు, ఆస్తులు, ఉపాధి వదిలేసి లోయ నుంచి ప్రాణభయంతో పారిపోయారు. వందలాది మంది దారుణ హత్యలకు గురయ్యారు. ఆ బాధితుల్లో సర్లా భట్ ఒకరు.
సర్లా భట్ శ్రీనగర్లో నివసించే ఒక సామాన్య కశ్మీరీ పండిట్. నివేదికల ప్రకారం, ఉగ్రవాదులు ఆమెను ఇంట్లోనే దారుణంగా కాల్చి చంపారు. ఆ సమయంలో లోయలో పోలీసు వ్యవస్థ దాదాపు కుప్పకూలిన స్థితిలో ఉంది. ఈ కేసులో FIR నమోదైనా సరైన దర్యాప్తు జరగలేదు. ప్రాణభయంతో సాక్షులెవరూ నోరు విప్పలేదు. దీంతో ఆ కేసు ఫైల్ అట్టడుగున ఉండిపోయింది.
36 ఏళ్ల నిరీక్షణ.. కేసు ఎందుకు ఇన్నాళ్లు కదలలేదు?
ఈ ప్రశ్న కేవలం సర్లా భట్ కేసుకే కాదు.. కశ్మీర్లో ఉగ్రవాదం పడగవిప్పిన కాలంలో జరిగిన వందలాది హత్యలకు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలకు కూడా వర్తిస్తుంది. మొదటిది.. 1990ల్లో ఉగ్రవాదుల బెదిరింపులు, సాక్ష్యాలు దొరకకపోవడం, చట్టపరమైన చిక్కుల వల్ల కశ్మీర్ పోలీసులు అనేక కేసుల్లో ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేయలేకపోయారు. రెండవది.. రాజకీయ పరిస్థితులు. 1990ల చివర్లో 'శాంతి ప్రక్రియ' పేరుతో యాసిన్ మాలిక్ హింసను వీడి రాజకీయ నేతగా అవతరించాడు. అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వాలు ఆయనతో చర్చలు కూడా జరిపాయి. ఈ రాజకీయ సమీకరణాల మధ్య పాత హత్య కేసులు మరుగున పడిపోయాయి.
మూడో కారణం అత్యంత కీలకమైనది. బాధితుల కుటుంబాలు వలస శిబిరాల్లో, ఢిల్లీ-జమ్మూ శరణార్థి కాలనీల్లో బతుకుపోరాటానికే పరిమితమయ్యారు. న్యాయం కోసం పోరాడే ఆర్థిక స్థోమత, శక్తి వారికి లేకుండా పోయాయి. ఒకరకంగా వ్యవస్థాగత నిర్లక్ష్యమే ఈ 36 ఏళ్ల అన్యాయానికి ప్రధాన కారణం.
తెరవెనుక జరిగింది ఇదే..
ఈ ఛార్జిషీట్ వెనుక జరిగిన పరిణామాలను పరిశీలిస్తే ప్రభుత్వ వ్యూహం స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. 2019లో ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత, కశ్మీర్లో పాత ఉగ్రవాద కేసులను కేంద్ర ప్రభుత్వం తిరిగి తోడటం ప్రారంభించింది. వీటి దర్యాప్తు బాధ్యతను NIAకు అప్పగించింది. 2019లో టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో యాసిన్ మాలిక్ అరెస్ట్ అయిన తర్వాత, అతనితో ముడిపడి ఉన్న ఇతర కేసుల దర్యాప్తు స్పీడందుకుంది. ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (IAF) అధికారులపై దాడి, స్క్వాడ్రన్ లీడర్ రవి ఖన్నా హత్య వంటి కేసుల్లో ఛార్జిషీట్లు దాఖలైన నేపథ్యంలో.. ఇప్పుడు సర్లా భట్ కేసులోనూ కదలిక వచ్చింది.
ఈ ఛార్జిషీట్లు కేవలం చట్టపరమైన చర్యలేనా? లేక ఏదైనా రాజకీయ వ్యూహంలో భాగమా? అన్న చర్చ కూడా జరుగుతోంది. వాదనలు ఎలా ఉన్నా, బాధిత కుటుంబాలకు మొదటిసారిగా కోర్టులో తమ వాదన వినిపించుకునే అవకాశం దక్కిందన్నది మాత్రం వాస్తవం. ఈ ఛార్జిషీట్ నిజంగా నిందితుడికి శిక్ష పడేలా చేస్తుందా? లేక మరో ఫైల్గా మిగిలిపోతుందా? అన్నది వేచి చూడాలి.
యాసిన్ మాలిక్: ఉగ్రవాది నుంచి రాజకీయ నేతగా.. మళ్లీ నిందితుడిగా..
భారతదేశ భద్రతా చరిత్రలో యాసిన్ మాలిక్ అత్యంత వివాదాస్పద వ్యక్తి. 1966లో శ్రీనగర్లో పుట్టిన ఇతడు.. JKLF సహ-వ్యవస్థాపకుడిగా 1980ల చివర్లో సాయుధ పోరాటంలోకి దిగాడు. 1989-90ల్లో JKLF చేసిన టార్గెటెడ్ హత్యలు, కిడ్నాప్లు, బెదిరింపులే కశ్మీరీ పండిట్ల సామూహిక వలసలకు ప్రధాన కారణమని భద్రతా దళాలు, బాధిత సంఘాలు చెబుతున్నాయి. 1990లో ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అధికారుల కిడ్నాప్, హత్యల్లోనూ అతని ప్రమేయం ఉన్నట్లు ఆరోపణలున్నాయి.
1990ల మధ్యలో హింసను వీడుతున్నట్లు ప్రకటించిన యాసిన్ మాలిక్.. రాజకీయ మార్గం ఎంచుకున్నాడు. అంతర్జాతీయ వేదికలపై 'కశ్మీర్ స్వాతంత్ర్యం' కోసం ప్రచారం చేశాడు. అయితే హవాలా లావాదేవీలు, పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాద సంస్థలతో సంబంధాలు ఉన్నాయన్న ఆరోపణలతో 2019లో టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో NIA అతన్ని అరెస్ట్ చేసింది. 2022లో అతను నేరాన్ని అంగీకరించడంతో ఢిల్లీ కోర్టు యావజ్జీవ శిక్ష విధించింది. ఇప్పుడు సర్లా భట్ హత్య కేసులో దాఖలైన ఛార్జిషీట్.. అతనిపై ఉన్న కేసుల చిట్టాలో చేరిన మరో కీలక పరిణామం.
ఆ లెక్కలు చూస్తే గుండె తరుక్కుపోవాల్సిందే..
కశ్మీరీ పండిట్ల మారణకాండకు సంబంధించిన లెక్కలు హృదయ విదారకం. కశ్మీరీ పండిట్ సంఘర్ష్ సమితి లెక్కల ప్రకారం 1989-90 మధ్యకాలంలో 399 మంది పండిట్లు హత్యకు గురయ్యారు. వాస్తవానికి ఈ సంఖ్య ఇంకా ఎక్కువే ఉంటుందని అంచనా. సుమారు 1.5 లక్షల నుంచి 3 లక్షల మంది ఇళ్లు వదిలి వలసపోయారు. వేలాది గుళ్లు ధ్వంసమయ్యాయి. ఆస్తులను లాక్కున్నారు. ఈ దారుణాలన్నింటిపై నమోదైన FIRలు చాలా తక్కువ.. అందులో ఛార్జిషీట్ దాఖలైనవి ఇంకా తక్కువ. ఈ భారీ అన్యాయానికి సంబంధించి చట్టపరంగా ముందుకు సాగుతున్న అతికొద్ది కేసుల్లో సర్లా భట్ కేసు ఒకటి.
[EMBED-SUGGESTION:tweet]ఇకపై ఏం జరగబోతోంది?
ఛార్జిషీట్ దాఖలు కావడం అనేది న్యాయం దిశగా పడిన తొలి అడుగు మాత్రమే. యాసిన్ మాలిక్ ఇప్పటికే తీహార్ జైలులో యావజ్జీవ శిక్ష అనుభవిస్తున్నాడు కాబట్టి, ఈ కేసు విచారణ NIA ప్రత్యేక కోర్టులో జరగాల్సి ఉంది. అయితే మూడున్నర దశాబ్దాల తర్వాత ఈ కేసులో సాక్షులు ఎంతమంది అందుబాటులో ఉంటారు? వారి వాంగ్మూలాలు కోర్టులో నిలబడతాయా? అనేది అతిపెద్ద సవాలు. ఇన్నేళ్ల తర్వాత ఫోరెన్సిక్ ఆధారాలు లభ్యమవుతాయా అనేది మరో ప్రశ్న.
అయితే న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్న మాట మరోలా ఉంది. టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో యాసిన్ మాలిక్ ఇప్పటికే తన నేరాన్ని అంగీకరించాడు. దానికి సంబంధించిన రికార్డులు, JKLF కార్యకలాపాల డాక్యుమెంటేషన్, ఇతర కేసుల్లో సేకరించిన సాక్ష్యాలను NIA క్రాస్-రిఫరెన్స్ (cross-reference) చేసే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ ఈ వ్యూహం వర్కౌట్ అయితే.. కేవలం సర్లా భట్ కేసుకే కాదు, 1990ల నాటి డజన్ల కొద్దీ ఇతర హత్య కేసులకు కూడా ఇది చట్టపరమైన టెంప్లేట్గా మారే ఛాన్స్ ఉంది.
ఈ కేసులో NIA ఎంత బలమైన సాక్ష్యాలను కోర్టు ముందు ఉంచుతుంది? యాసిన్ మాలిక్ తరఫు లాయర్ల వాదనలు ఎలా ఉండబోతున్నాయి? పెండింగ్లో ఉన్న మిగతా కేసుల్లోనూ ఛార్జిషీట్లు దాఖలవుతాయా? అన్నది రాబోయే రోజుల్లో తేలనుంది.
అసలు సర్లా భట్ ఎవరో తెలియని తరం ఇప్పుడు తయారైంది. ఆమె కుటుంబం ఎక్కడుందో, ఏ పరిస్థితుల్లో ఉందో కూడా చాలామందికి తెలియదు. ఆమె పేరుకు 36 ఏళ్ల తర్వాత ఒక ఛార్జిషీట్ నంబర్ అయితే యాడ్ అయింది. ఇది ఆమెకు దక్కిన న్యాయమా? లేక న్యాయం దిశగా వేసిన తొలి అడుగా? అన్నది కోర్టు తీర్పు వచ్చే వరకు ఎవరికీ తెలియదు. కానీ ఒక్క విషయం మాత్రం స్పష్టం.. ఆ చీకటి రాత్రి సర్లా భట్ ఇంట్లో జరిగిన దారుణానికి ఎవరో ఒకరు బాధ్యత వహించాల్సిందే అన్న ప్రశ్న.. ఇకపై ఫైళ్లలో కాదు, కోర్టు గదిలో బలంగా వినిపించబోతోంది.
By the Numbers
- అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 1989-90 కాలంలో 1.5 లక్షల నుంచి 3 లక్షల మంది కశ్మీరీ పండిట్లు లోయ నుంచి వలస వెళ్లారు
- కశ్మీరీ పండిట్ సంఘర్ష్ సమితి గణాంకాల ప్రకారం 1989-90లో 399 మంది కశ్మీరీ పండిట్లు హత్యకు గురయ్యారు
- టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో 2022లో యాసిన్ మాలిక్కు NIA ప్రత్యేక కోర్టు యావజ్జీవ శిక్ష విధించింది
Key Takeaways
- 1990 కశ్మీర్ ఉగ్రవాద ఉన్మాదంలో హత్యకు గురైన సర్లా భట్ కేసులో.. 36 ఏళ్ల తర్వాత యాసిన్ మాలిక్పై NIA ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది.
- టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో యాసిన్ మాలిక్ ఇప్పటికే యావజ్జీవ శిక్ష అనుభవిస్తున్నాడు. తాజా ఛార్జిషీట్తో అతనిపై చట్టపరమైన ఉచ్చు మరింత బిగుసుకుంది.
- ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత 1990ల నాటి పాత కేసులను తిరిగి తెరిచే కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యూహంలో ఈ ఛార్జిషీట్ ఒక భాగం.
- 1989-90 కాలంలో లక్షన్నర నుంచి మూడు లక్షల మంది కశ్మీరీ పండిట్లు లోయ నుంచి వలసపోయారు. వందలాది హత్య కేసుల్లో ఇప్పటికీ ఛార్జిషీట్ దాఖలు కాలేదు.
- ఈ కేసులో నిందితుడికి శిక్ష పడితే.. 1990ల నాటి కశ్మీర్ హత్య కేసులకు ఇదొక చట్టపరమైన టెంప్లేట్గా మారే అవకాశం ఉంది.
Frequently Asked Questions
సర్లా భట్ ఎవరు? ఆమెకు ఏమైంది?
సర్లా భట్ శ్రీనగర్లో నివసించిన ఒక సామాన్య కశ్మీరీ పండిట్. 1990లో కశ్మీర్ లోయలో ఉగ్రవాదం పడగవిప్పిన రోజుల్లో ఆమెను దారుణంగా హత్య చేశారు. దశాబ్దాల పాటు ఈ కేసులో ఎలాంటి దర్యాప్తు జరగలేదు.
36 ఏళ్ల తర్వాత యాసిన్ మాలిక్పై ఛార్జిషీట్ ఎందుకు దాఖలైంది?
2019లో ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత, కేంద్ర ప్రభుత్వం 1990ల నాటి పాత ఉగ్రవాద కేసులను మళ్లీ తోడుతోంది. ఇందులో భాగంగా దర్యాప్తు చేపట్టిన NIA.. పాత FIRలు, సాక్షుల వాంగ్మూలాలను సేకరించి తాజాగా ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది.
యాసిన్ మాలిక్ ఇప్పటికే జైల్లో ఉన్నాడు కదా.. ఈ కొత్త ఛార్జిషీట్ వల్ల ఏమైనా మారుతుందా?
2022లో టెర్రర్ ఫండింగ్ కేసులో అతనికి కోర్టు యావజ్జీవ శిక్ష విధించింది. అయితే సర్లా భట్ హత్య కేసు విచారణ అనేది 1990ల నాటి ఉగ్రవాద హత్యలకు బాధ్యులను గుర్తించే ప్రక్రియలో చాలా కీలకం. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పాత కేసులకు ఇదొక చట్టపరమైన ఉదాహరణగా మారొచ్చు.
1990ల నాటి కశ్మీర్ ఉగ్రవాద హత్యల్లో ఇంకా ఎన్ని కేసులు పెండింగ్లో ఉన్నాయి?
కచ్చితమైన సంఖ్య అధికారికంగా వెల్లడికానప్పటికీ.. వందలాది హత్య కేసుల్లో కనీసం ఛార్జిషీట్ కూడా దాఖలు కాలేదని కశ్మీరీ పండిట్ సంఘాలు చెబుతున్నాయి. NIA కొన్ని కేసులను తిరిగి తెరుస్తున్నా, వాటన్నింటినీ ఒక కొలిక్కి తీసుకురావడం భారీ సవాలే.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి