హైదరాబాద్ మెట్రోను రాత్రి 12.30 వరకు నడపాలనే ప్రయాణికుల డిమాండ్ పెరుగుతోంది. కానీ, ఆపరేటింగ్ ఖర్చుల భారం, రాత్రి వేళ తక్కువ రైడర్షిప్ను కారణంగా చూపుతూ ఎల్ అండ్ టీ (L&T) దీన్ని నిరాకరిస్తోంది. ఈ తరుణంలో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం మెట్రోకు సబ్సిడీ ఇస్తుందా? లేక ఒప్పందాన్ని సవరిస్తుందా? అన్నదే అసలు ప్రశ్న.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: హైదరాబాద్ మెట్రో ప్రయాణికులు, ఎల్ అండ్ టీ మెట్రో రైల్ హైదరాబాద్ లిమిటెడ్ (L&TMRHL), తెలంగాణ ప్రభుత్వం (సీఎం రేవంత్ రెడ్డి).
- What: మెట్రో సేవలను రాత్రి 12.30 గంటల వరకు పొడిగించాలన్న డిమాండ్. ప్రస్తుతం రాత్రి 10-10.30 గంటల వరకే సర్వీసులు నడుస్తున్నాయి.
- When: 2026 — ఐటీ ఉద్యోగుల లేట్-నైట్ షిఫ్ట్లు పెరగడంతో ఈమధ్యకాలంలో ఈ డిమాండ్ బాగా బలపడింది.
- Where: హైదరాబాద్ — ప్రధానంగా హైటెక్ సిటీ, గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్ ఐటీ కారిడార్ రూట్లలో.
- Why: లేట్ నైట్ షిఫ్ట్ల తర్వాత ఇళ్లకు వెళ్లే ప్రయాణికులకు సురక్షితమైన ప్రయాణ సాధనం లేకపోవడం, క్యాబ్ల సర్జ్ ప్రైసింగ్, ఆటోల దోపిడీ, ముఖ్యంగా మహిళల భద్రత కోసం.
- How: ఎల్ అండ్ టీ(L&T) నిర్వహణ ఖర్చుల భారం, రాత్రి వేళ తక్కువ రైడర్షిప్ సాకుతో తిరస్కరిస్తుండగా.. ప్రయాణికులు సోషల్ మీడియా ప్రచారం, పిటిషన్ల ద్వారా ఒత్తిడి పెంచుతున్నారు.
రాత్రి 10.30 దాటింది. హైటెక్ సిటీ మెట్రో స్టేషన్ షట్టర్లు దించేశారు. అయినా బయట ఫుట్పాత్ మీద ల్యాప్టాప్ బ్యాగ్లతో నిలబడ్డ ఐటీ ఉద్యోగుల బారులు తగ్గలేదు. ఓలా చూస్తే 2.5x సర్జ్ ప్రైసింగ్, ఆటో అడిగితే 'మీటర్ లేదు బాబూ.. 500 ఇవ్వండి', ర్యాపిడో అయితే క్యాన్సిల్ మీద క్యాన్సిల్. హైదరాబాద్లో ప్రతి రాత్రీ రిపీట్ అవుతున్న సీన్ ఇది. మరి అర్ధరాత్రి వరకు మెట్రో నడిపితే ఈ సమస్య తీరిపోతుంది కదా? అంత సింపుల్ అయితే ఎల్ అండ్ టీ (L&T) ఎప్పుడో ఆ పని చేసేది.
హైదరాబాద్ మెట్రోను రాత్రి 12.30 వరకు నడపాలన్న డిమాండ్ వెనక ఉన్న అసలు సమస్య కేవలం టైమ్టేబుల్ మార్పుతో పోయేది కాదు. దీని వెనక పీపీపీ(PPP) మోడల్ ఒప్పందం, ఆపరేటింగ్ ఎకనామిక్స్, ఎన్నికల లెక్కలు, ఫెడరల్ అర్బన్ ట్రాన్స్పోర్ట్ పాలసీ.. ఇలా ఎన్నో అంశాలు ముడిపడి ఉన్న పవర్ గేమ్ నడుస్తోంది.
రాత్రి 10.30 తర్వాత హైదరాబాద్ ఎలా ఉంటుంది?
వన్ఇండియా నివేదిక ప్రకారం.. మెట్రో సేవలను రాత్రి 12.30 వరకు పొడిగించాలని ప్రయాణికులు, ముఖ్యంగా ఐటీ, ఐటీఈఎస్ రంగాల ఉద్యోగులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం చివరి మెట్రో రాత్రి 10-10.30 గంటల మధ్య బయలుదేరుతోంది. ఆ తర్వాత హైటెక్ సిటీ, గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్ లాంటి ఐటీ హబ్ల నుంచి ఇంటికి చేరడం.. అందులోనూ మహిళా ఉద్యోగులకు.. పెద్ద సవాలుగా మారింది.
ఈ ప్రాంతాల్లో రాత్రి 11 దాటితే టీఎస్ఆర్టీసీ (TSRTC) బస్సుల ఫ్రీక్వెన్సీ దాదాపు జీరో. క్యాబ్ అగ్రిగేటర్లు సర్జ్ ప్రైసింగ్ పేరుతో రెండు, మూడు రెట్లు ఎక్కువ వసూలు చేస్తుంటే.. ఆటో డ్రైవర్లు మీటర్తో సంబంధం లేకుండా ఇష్టమొచ్చిన రేట్లు ఫిక్స్ చేయడం ఆనవాయితీగా మారింది. హైదరాబాద్ సిటీ పోలీసుల డేటా ప్రకారం లేట్-నైట్ క్యాబ్ రిలేటెడ్ ఫిర్యాదులు ఏటా పెరుగుతున్నాయి. ఒక మహిళా ఐటీ ఉద్యోగి తన లేట్ షిఫ్ట్ తర్వాత ఇంటికి వెళ్లేందుకు సగటున 45 నిమిషాల పాటు క్యాబ్ కోసం ఎదురుచూడాల్సి వస్తోందని పలు సర్వేలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఎల్ అండ్ టీ 'నో' అనడానికి అసలు కారణమేంటి?
భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద పీపీపీ మోడల్ మెట్రో ప్రాజెక్ట్ హైదరాబాద్ మెట్రో. దీన్ని ఎల్ అండ్ టీ మెట్రో రైల్ హైదరాబాద్ లిమిటెడ్ (L&TMRHL) ఆపరేట్ చేస్తోంది. నివేదికల ప్రకారం.. మెట్రో రోజువారీ రైడర్షిప్ సగటున 4.5 నుంచి 5 లక్షల మధ్య ఉంటోంది. కానీ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభంలో ఇది 15 లక్షలు ఉంటుందని అంచనా వేశారు. ఈ గ్యాప్ వల్లే ఎల్ అండ్ టీ ఇప్పటికే నష్టాల్లో నడుస్తోందని పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
రాత్రి 10.30 తర్వాత ట్రైన్లు నడిపితే.. విద్యుత్, సిబ్బంది ఓవర్టైమ్ వేతనాలు, సెక్యూరిటీ ఖర్చులతో పాటు మెయింటెనెన్స్ విండో సమయం తగ్గడం లాంటి అదనపు భారం పడుతుంది. ట్రేడ్ అంచనాల ప్రకారం ఒక్కో అదనపు గంట ఆపరేషన్కు సుమారు రూ.15-20 లక్షల ఖర్చు వస్తుంది. ఇక రాత్రి సమయంలో ప్రయాణికుల రద్దీ పీక్ అవర్స్తో పోలిస్తే 70-80 శాతం తక్కువగా ఉంటుందని డేటా చెబుతోంది. ఈ లెక్కలన్నీ చూసుకుంటే అదనపు గంటల ఆపరేషన్ తమకు ఆర్థికంగా భరించలేని భారమని ఎల్ అండ్ టీ వాదిస్తోంది.
బెంగళూరు, ఢిల్లీతో పోలిస్తే హైదరాబాద్ పరిస్థితేంటి?
ఢిల్లీ మెట్రో (DMRC) రాత్రి 11 నుంచి 11.30 వరకు నడుస్తుంది. అది ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడిచే సంస్థ కావడంతో సబ్సిడీల దన్ను ఉంటుంది. బెంగళూరు నమ్మ మెట్రో (BMRCL) కూడా ప్రభుత్వ నియంత్రణలోనే ఉంది. కొత్త లైన్ల విస్తరణతో దాన్ని రాత్రి 11 గంటల వరకు నడుపుతున్నారు. ఈ రెండూ పీపీపీ మోడల్ ప్రాజెక్టులు కావు. ప్రభుత్వ సంస్థలే కాబట్టి ఆపరేటింగ్ నష్టాలను భరించగలవు. కానీ హైదరాబాద్ మెట్రో పీపీపీ ఫ్రేమ్వర్క్లో ఉండటంతో.. వచ్చే ఒక్కో రూపాయి నష్టం ప్రైవేట్ ఆపరేటర్ బ్యాలెన్స్ షీట్పై ప్రభావం చూపుతుంది. హైదరాబాద్ మెట్రో టైమింగ్స్ పెంపునకు ఇదే అతిపెద్ద అడ్డంకి.
పొలిటికల్ పల్స్
తెలంగాణ రాజకీయ వర్గాల్లో ఈ అంశంపై జోరుగా చర్చ సాగుతోంది. రేవంత్ రెడ్డి సర్కార్కు ఈ డిమాండ్ ఒక రాజకీయ అవకాశంగా కనిపించొచ్చు. ఎందుకంటే హైదరాబాద్లో ఐటీ ఉద్యోగుల ఓటు బ్యాంకు కీలకం, పైగా 2028 జీహెచ్ఎంసీ (GHMC) ఎన్నికలు సమీపిస్తున్నాయి. కానీ ఎల్ అండ్ టీతో ఉన్న కన్సెషన్ అగ్రీమెంట్ను కెలికితే.. అది తేనెతుట్టెను కదిపినట్టే. ఎందుకంటే ఆ ఒప్పందంలో టికెట్ ధరల నియంత్రణ, రియల్ ఎస్టేట్ డెవలప్మెంట్ హక్కులు, ఫేజ్-2 విస్తరణ బాధ్యతలు.. ఇలా అన్నీ ఒకదానికొకటి ముడిపడి ఉన్నాయి. ఏ ఒక్క క్లాజ్ తెరిచినా మొత్తం ఒప్పందాన్ని మళ్లీ సమీక్షించాల్సిన పరిస్థితి వస్తుంది.
ఈ సమీకరణంలో ఇండియా హెరాల్డ్ పసిగట్టిన అసలు పాయింట్ ఒకటుంది. రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం ఎల్ అండ్ టీకి 'వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్' (VGF) లేదా నైట్ ఆపరేషన్స్ కోసం సబ్సిడీ ఇచ్చే ఆప్షన్ ఉంది. కానీ అలా చేస్తే.. పీపీపీ ప్రాజెక్టు కోసం ప్రభుత్వం అదనపు ఖర్చు పెడుతోందన్న విమర్శలు వస్తాయి. ఆ డబ్బు ఎక్కడి నుంచి తెస్తారన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. ఒకవేళ చేయకపోతే.. 'ప్రజల భద్రత కంటే కార్పొరేట్ లాభాలకే ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు' అంటూ ప్రతిపక్షాలు దాడికి దిగుతాయి. ఎటు చూసినా ఇది తేలని రాజకీయ సమీకరణంగానే కనిపిస్తోంది.
[EMBED-SUGGESTION:tweet]
ప్రయాణికుల భద్రత.. ఊహాగానం కాదు, రియల్ ఇష్యూ
జాతీయ నేర గణాంకాల బ్యూరో (NCRB) డేటా ప్రకారం.. హైదరాబాద్లో రాత్రి సమయాల్లో వీధి నేరాలు, క్యాబ్ సంబంధిత ఫిర్యాదులు మెట్రోపాలిటన్ నగరాల్లో ఆందోళన కలిగించే స్థాయిలో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మహిళా ప్రయాణికుల భద్రత అంశం ఈ డిమాండ్కు నైతిక బలాన్ని చేకూరుస్తోంది. ఇది కేవలం 'సౌకర్యం' కోసం చేస్తున్న డిమాండ్ కాదు, 'భద్రత' కోసం చేస్తున్న డిమాండ్. ఈ అంశంపై హెచ్ఎంఆర్ఎల్ (HMRL) ఇప్పటి వరకు ఏదైనా ఫీజిబిలిటీ స్టడీ చేసిందా లేదా అన్న దానిపై ఎలాంటి స్పష్టతా లేదు.
ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఒకటుంది. ఢిల్లీ మెట్రో ప్రత్యేక సందర్భాల్లో (న్యూ ఇయర్, ఎన్నికలప్పుడు) అర్ధరాత్రి వరకు సర్వీసులను విజయవంతంగా నడిపింది. హైదరాబాద్ మెట్రో కూడా ఐపీఎల్ మ్యాచ్ల సమయంలో, కొన్ని ఈవెంట్ల కోసం లేట్ నైట్ సర్వీసులు నడిపిన సందర్భాలున్నాయి. అంటే ఇది ఆపరేషనల్గా అసాధ్యమేమీ కాదు.. కానీ ఆర్థికంగా ఆ భారాన్ని ఎవరు భరిస్తారన్నదే అసలు ప్రశ్న.
ముందు ముందు ఏం జరగొచ్చు?
ఈ డిమాండ్ కేవలం సోషల్ మీడియాలో ట్రెండ్గా మాత్రమే మిగిలిపోదు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందు మూడు ఆప్షన్లు ఉన్నాయి. మొదటిది.. ఎల్ అండ్ టీతో చర్చించి రాత్రి సమయ ఆపరేషన్ల కోసం ప్రత్యేక సబ్సిడీ ఫార్ములాను రూపొందించడం. రెండోది.. ఐటీ కారిడార్ రూట్లలో (హైటెక్ సిటీ-మియాపూర్ లైన్) మాత్రమే పైలట్ ప్రాజెక్టు కింద లేట్ నైట్ సర్వీసులు ప్రారంభించడం. మూడోది.. కేంద్ర ప్రభుత్వ అర్బన్ ట్రాన్స్పోర్ట్ ఫండ్ నుంచి ఫండింగ్ తీసుకొచ్చేందుకు ప్రయత్నించడం.
రాజకీయంగా చూస్తే.. బీఆర్ఎస్ (BRS) ఇప్పటికే ఈ అంశాన్ని 'ప్రజా సమస్య'గా ప్రొజెక్ట్ చేసే సంకేతాలు ఇస్తోంది. కాంగ్రెస్ సర్కార్ ముందుగా స్పందిస్తే ఆ క్రెడిట్ దక్కుతుంది. ఆలస్యమైతే ప్రతిపక్షాలకు ఆయుధంగా మారుతుంది. 2028 జీహెచ్ఎంసీ ఎన్నికల్లో హైదరాబాద్ అర్బన్ ఓటర్లు, ముఖ్యంగా ఐటీ ఉద్యోగులు అత్యంత కీలకం. టైమింగ్స్పై తీసుకునే ఈ ఒక్క నిర్ణయం ఆ ఓటు బ్యాంకు మొత్తాన్ని ఇన్ఫ్లూయెన్స్ చేయగలదు.
చివరికి ఇది కేవలం టైమ్టేబుల్కు సంబంధించిన ప్రశ్న కాదు. పబ్లిక్ ట్రాన్స్పోర్ట్ను పబ్లిక్ సర్వీస్గా చూస్తామా లేక కార్పొరేట్ వెంచర్గా చూస్తామా అనే మౌలిక ప్రశ్న. ఆ ఒక్క ప్రశ్నకు రేవంత్ సర్కార్ ఇచ్చే సమాధానమే.. హైదరాబాద్ రాత్రుళ్లు ఎంత సురక్షితంగా ఉంటాయో నిర్ణయిస్తుంది.
By the Numbers
- హైదరాబాద్ మెట్రో రోజువారీ రైడర్షిప్ 4.5-5 లక్షలే (ప్రాజెక్ట్ అంచనా 15 లక్షలు - పరిశ్రమ వర్గాల సమాచారం).
- రాత్రి అదనపు గంట ఆపరేషన్ ఖర్చు: ప్రతి గంటకు సుమారు ₹15-20 లక్షలు (ట్రేడ్ వర్గాల అంచనా).
- రాత్రి సమయ రైడర్షిప్ పీక్ అవర్స్తో పోలిస్తే 70-80% తక్కువ.
Key Takeaways
- హైదరాబాద్ మెట్రో ప్రస్తుతం రాత్రి 10-10.30 గంటలకే ఆగిపోతోంది. దీనివల్ల ఐటీ కారిడార్లోని లక్షలాది మంది ఉద్యోగులకు సురక్షితమైన ప్రయాణ సాధనం కరవవుతోంది.
- పీపీపీ(PPP) మోడల్లో నడుస్తున్న మెట్రోకు.. రాత్రిపూట ఒక్కో గంట ఆపరేషన్కు అదనంగా ₹15-20 లక్షల ఖర్చు వస్తుందని అంచనా. పైగా రైడర్షిప్ 70-80% తక్కువగా ఉంటుంది.
- ఢిల్లీ, బెంగళూరు మెట్రోలు ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తుండటంతో నష్టాలను భరించగలుగుతున్నాయి. హైదరాబాద్ పీపీపీ(PPP) ఫ్రేమ్వర్క్ ఆ వెసులుబాటును ఇవ్వడం లేదు.
- 2028 జీహెచ్ఎంసీ ఎన్నికలకు ముందు ఐటీ ఓటర్ల విశ్వాసం చూరగొనేందుకు రేవంత్ సర్కార్కు ఈ నిర్ణయం కీలకం. బీఆర్ఎస్ (BRS) ఇప్పటికే ఈ అంశాన్ని ఆయుధంగా మలుచుకుంటోంది.
- కన్సెషన్ అగ్రీమెంట్ను పునఃసమీక్షిస్తే.. టికెట్ ధరలు, రియల్ ఎస్టేట్ హక్కులు, ఫేజ్-2 బాధ్యతలు ఇలా అన్నీ మళ్లీ తెరపైకి వస్తాయి.
Frequently Asked Questions
హైదరాబాద్ మెట్రో ప్రస్తుతం రాత్రి ఎన్ని గంటల వరకు నడుస్తోంది?
ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ మెట్రో చివరి సర్వీస్ రాత్రి 10 నుంచి 10.30 గంటల మధ్య బయలుదేరుతుంది. ఆ తర్వాత సేవలు నిలిచిపోతాయి.
హైదరాబాద్ మెట్రోను రాత్రి 12.30 వరకు ఎందుకు నడపడం లేదు?
హైదరాబాద్ మెట్రోను పీపీపీ(PPP) మోడల్లో ఎల్ అండ్ టీ (L&T) ఆపరేట్ చేస్తోంది. రాత్రి వేళ ప్రయాణికుల రద్దీ తక్కువగా ఉండటం, నిర్వహణ ఖర్చులు (విద్యుత్, సిబ్బంది ఓవర్టైమ్, సెక్యూరిటీ) ఎక్కువగా ఉండటంతో ఆర్థికంగా భరించలేమని సంస్థ చెబుతోంది.
ఢిల్లీ, బెంగళూరు మెట్రోలు రాత్రి ఎంత వరకు నడుస్తాయి?
ఢిల్లీ మెట్రో రాత్రి 11-11.30 గంటల వరకు, బెంగళూరు నమ్మ మెట్రో రాత్రి 11 గంటల వరకు నడుస్తాయి. ఈ రెండూ ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడిచే సంస్థలు కావడంతో నష్టాలను భరించే వెసులుబాటు వాటికి ఉంది.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం మెట్రో టైమింగ్స్ పొడిగించగలదా?
ప్రభుత్వం ఎల్ అండ్ టీతో చర్చించి వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ లేదా నైట్ ఆపరేషన్ సబ్సిడీ ఇవ్వడం ద్వారా ఇది సాధ్యపడొచ్చు. కానీ, దీనివల్ల కన్సెషన్ అగ్రీమెంట్ను మళ్లీ సమీక్షించాల్సిన (రీ-నెగోషియేషన్) పరిస్థితి తలెత్తవచ్చు.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి