భారత్ వ్యూహాత్మకంగా చెనాబ్ నది ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడంతో పాకిస్తాన్లో తీవ్ర నీటి సంక్షోభం తలెత్తింది. 1960 నాటి సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేయకుండానే, అప్స్ట్రీమ్ దేశంగా ఉన్న తన భౌగోళిక ప్రయోజనాన్ని ఉపయోగించుకుని భారత్ ఈ దెబ్బ కొట్టింది. ఇది ఉగ్రవాదానికి మద్దతిస్తున్న దాయాది దేశంపై ప్రయోగిస్తున్న సైలెంట్ వార్ అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఒకప్పుడు సరిహద్దుల్లో తుపాకులు గర్జిస్తేనే దాయాది దేశానికి వణుకు పుట్టేది. కానీ ఇప్పుడు ఒక్క తూటా పేలకుండానే పాకిస్తాన్ గొంతు ఎండుతోంది. దానికి కారణం.. వారికి ప్రాణాధారమైన చెనాబ్ నది ప్రవాహాన్ని భారత్ వ్యూహాత్మకంగా నియంత్రించడమే. కనక్ న్యూస్ ఒడిశా తాజా నివేదిక ప్రకారం, చెనాబ్ నది నీటి ప్రవాహంలో అనూహ్య మార్పులు చోటుచేసుకోవడంతో పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్ వ్యవసాయ భూములు బీటలు వారుతున్నాయి. రాత్రికి రాత్రే జరిగిన ఈ భౌగోళిక కుదుపుతో ఇస్లామాబాద్ ఉలిక్కిపడుతోంది.
ఈ పరిణామం అర్థం కావాలంటే 1960లో కుదిరిన సింధు జలాల ఒప్పందం (IWT) గురించి తెలుసుకోవాలి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం తూర్పు నదులు (రావి, బియాస్, సట్లెజ్) భారత్కు, పశ్చిమ నదులు (సింధు, జీలం, చెనాబ్) పాకిస్తాన్కు కేటాయించారు. అయితే, పశ్చిమ నదులపై కూడా 'రన్-ఆఫ్-ది-రివర్' (నీటిని నిల్వ చేయకుండా వాడుకునే) ప్రాజెక్టుల ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసుకునే హక్కు భారత్కు ఉంది. దశాబ్దాలుగా ఈ విషయంలో ఎంతో ఉదారంగా వ్యవహరించిన న్యూఢిల్లీ.. ఇప్పుడు ఆ ఒప్పందంలోని ప్రతి అక్షరాన్ని తన సొంత ప్రయోజనాల కోసం కచ్చితంగా వాడుకోవడం మొదలుపెట్టింది.
ఈ 'అప్స్ట్రీమ్ పవర్' (ఎగువ రాష్ట్రాల ఆధిపత్యం) ఎలా ఉంటుందో తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రజలకు కొత్తేమీ కాదు. వేసవి కాలంలో మహారాష్ట్ర లేదా కర్ణాటక కృష్ణా, గోదావరి జలాలను నిలిపివేస్తే దిగువన ఉన్న ఏపీ, తెలంగాణల పరిస్థితి ఎంత దయనీయంగా మారుతుందో మనం చూస్తూనే ఉంటాం. నాగార్జునసాగర్, శ్రీశైలం డ్యామ్ల వద్ద నీటి కోసం రెండు రాష్ట్రాలు ఎలా పోరాడుకుంటాయో తెలిసిందే. ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పాకిస్తాన్కు భారత్ సరిగ్గా అదే రుచి చూపిస్తోంది. నది పుట్టేది, ప్రవహించేది మన భూభాగం నుంచే అయినప్పుడు, నీటి మీట మన చేతుల్లోనే ఉంటుందనే కఠిన వాస్తవాన్ని మోదీ సర్కార్ దాయాదికి గుర్తుచేస్తోంది.
తెరవెనుక జరుగుతున్న ఈ జియోపాలిటికల్ చదరంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషిస్తోంది. సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని ఏకపక్షంగా రద్దు చేస్తే ఐక్యరాజ్యసమితి, ప్రపంచ బ్యాంకు తదితర అంతర్జాతీయ వేదికలపై అనవసరమైన దౌత్యపరమైన చిక్కులు ఎదురవుతాయి. అందుకే ఆ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించకుండానే, అందులోని నిబంధనల మేరకే ఎగువన ఉన్న ప్రాజెక్టుల ద్వారా జలాలను భారత్ వ్యూహాత్మకంగా మళ్లిస్తోంది. ఇది కేవలం నీటి సమస్య కాదు, పరోక్షంగా ఉగ్రవాదానికి నిధులు సమకూరుస్తున్న పాకిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను, వారి ప్రధాన ఆధారమైన వ్యవసాయ రంగాన్ని మూలాల నుంచే దెబ్బకొట్టే మాస్టర్ స్కెచ్.
రాబోయే రోజుల్లో పాకిస్తాన్ ఈ అంశాన్ని అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాల్లో సవాల్ చేసే ప్రయత్నం కచ్చితంగా చేస్తుంది. కానీ, "ఒప్పంద నిబంధనల మేరకే మేం మా నీటి వాటాను వాడుకుంటున్నాం" అని భారత్ గట్టిగా వాదించేందుకు దౌత్యపరమైన, సాంకేతికపరమైన పకడ్బందీ వ్యూహాన్ని ఇప్పటికే సిద్ధం చేసుకుంది. నీటినే ఒక నిశ్శబ్ద ఆయుధంగా మలచుకున్న ఈ సరికొత్త వ్యూహం.. భవిష్యత్తులో ఆసియా ఖండపు భౌగోళిక రాజకీయాలను ఎలా మార్చబోతోందో చూడాలి. ఆర్థికంగా ఇప్పటికే చితికిపోయిన పాకిస్తాన్, ఇప్పుడు గొంతు తడుపుకోవడానికి కూడా భారత్ దయాదాక్షిణ్యాలపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితికి నెట్టబడింది.
గమనిక: ఈ నివేదిక రాజకీయ, భౌగోళిక విశ్లేషణల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ఇది రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న సున్నితమైన దౌత్య వ్యవహారం కాబట్టి తుది పరిణామాలు ప్రభుత్వాల అధికారిక నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాల కింద ఏఐ (AI) సహాయంతో ఈ నివేదిక రాయబడింది. దీన్ని ఎడిటోరియల్ టీమ్ పర్యవేక్షించింది.
More from India Herald
Key Takeaways
- చెనాబ్ నది ప్రవాహంలో మార్పుల కారణంగా పాకిస్తాన్ వ్యవసాయ రంగానికి తీవ్రమైన నీటి కొరత ఏర్పడింది.
- సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయకుండానే, రన్-ఆఫ్-ది-రివర్ ప్రాజెక్టుల ద్వారా భారత్ తన అప్స్ట్రీమ్ ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తోంది.
- తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య కృష్ణా జలాల తరహాలోనే, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నదీ జలాలను భారత్ ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా వాడుకుంటోంది.
- ఉగ్రవాదానికి మద్దతిస్తున్న పాకిస్తాన్ ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీయడానికి భారత్ ఎంచుకున్న రక్తపాత రహిత మార్గం ఇది.
By the Numbers
- 1960లో కుదిరిన సింధు జలాల ఒప్పందం (IWT) ప్రకారం 3 పశ్చిమ నదులపై పాకిస్తాన్కు, 3 తూర్పు నదులపై భారత్కు పూర్తి హక్కులు ఉన్నాయి.
- పశ్చిమ నది అయిన చెనాబ్పై ఒప్పందం పరిధిలోనే విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రాజెక్టులను భారత్ వేగవంతం చేసింది.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని భారత ప్రభుత్వం, తీవ్ర ప్రభావానికి గురవుతున్న పాకిస్తాన్.
- What: చెనాబ్ నది నీటి ప్రవాహంలో అనూహ్య మార్పులు చోటుచేసుకోవడం, పాక్లో వ్యవసాయ సంక్షోభం.
- When: తాజా జియోపాలిటికల్ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఈ నీటి ప్రవాహ మార్పులు వెలుగుచూశాయి.
- Where: జమ్మూ కాశ్మీర్ మీదుగా పాకిస్తాన్లోకి ప్రవహించే చెనాబ్ నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో.
- Why: సరిహద్దు ఉగ్రవాదానికి అడ్డుకట్ట వేస్తూ, నదీ జలాలపై తనకున్న న్యాయబద్ధమైన హక్కులను పూర్తిగా వాడుకునే వ్యూహంలో భాగంగా.
- How: సింధు జలాల ఒప్పందంలోని 'రన్-ఆఫ్-ది-రివర్' ప్రాజెక్టుల వెసులుబాటును వాడుకుంటూ, ఎగువన నీటిని వ్యూహాత్మకంగా నియంత్రించడం ద్వారా.
Frequently Asked Questions
చెనాబ్ నది ఏ దేశాల గుండా ప్రవహిస్తుంది?
చెనాబ్ నది భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్లో పుట్టి, జమ్మూ కాశ్మీర్ మీదుగా పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్లోకి ప్రవహిస్తుంది.
భారత్ ఈ నది ప్రవాహాన్ని ఎందుకు ఆపగలుగుతోంది?
నది ఎగువ భాగం (అప్స్ట్రీమ్) భారత్లో ఉండటం, అలాగే సింధు జలాల ఒప్పందం ప్రకారం కొన్ని ప్రాజెక్టులు నిర్మించుకునే హక్కు ఉండటంతో ప్రవాహాన్ని నియంత్రించే అవకాశం భారత్కు ఉంది.
పాకిస్తాన్కు దీని వల్ల జరిగే నష్టం ఏంటి?
పాకిస్తాన్ వ్యవసాయం పూర్తిగా ఈ నదుల పైనే ఆధారపడి ఉంది. నీరు తగ్గితే పంటలు ఎండిపోయి, దేశంలో తీవ్రమైన ఆహార, ఆర్థిక సంక్షోభం ఏర్పడుతుంది.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి