ఇరాన్ సర్వోన్నత నేత ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ అంత్యక్రియల సందర్భంగా టెహ్రాన్కు లక్షలాది జనం పోటెత్తారు. అయితే ఈ కార్యక్రమానికి ముందే ఇరాన్ అధికారులు ఏకంగా 3,000 సమాధులను తవ్వినట్లు నివేదికలు వెలుగుచూశాయి. జనసందోహం వల్ల భారీ తొక్కిసలాట, ఇతర ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితులు తలెత్తి ప్రాణనష్టం జరుగుతుందని ఇరాన్ ప్రభుత్వం ముందుగానే అంచనా వేసిందన్న అనుమానాలు బలపడుతున్నాయి.
మూడు వేల తాజా సమాధి గుంతలు.. ఖననం కోసం కాదు, ఇంకా ప్రాణాలతో ఉన్న మనుషుల కోసం ముందుగానే తవ్వారు. ఈ మాట వింటేనే ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తోంది కదూ. ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఆలోచనా విధానం ఏ స్థాయిలో ఉందో చెప్పడానికి ఇదే నిదర్శనం. ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ అంత్యక్రియల కోసం టెహ్రాన్ వీధుల్లోకి లక్షలాది మంది పోటెత్తుతుండగా, ఇరాన్ అధికారులు ఏకంగా 3,000 సమాధులను ముందుగానే సిద్ధం చేసినట్లు ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదించాయి. దేశ సర్వోన్నత నేతకు కన్నీటి వీడ్కోలు పలుకుతుంటే.. అదే జనసందోహం మధ్య ప్రాణాలు కోల్పోయే వారి కోసం ముందస్తుగా సమాధులు రెడీ చేయడం ఇరాన్ వ్యవస్థాగత నిర్లక్ష్యానికి, అధికార యంత్రాంగపు అసలు ముఖానికి అద్దం పడుతోంది.
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం.. టెహ్రాన్ నగర వీధుల్లో ఖమేనీ శవపేటిక ఊరేగింపు ప్రారంభం కాగానే లక్షలాదిగా జనం వెల్లువెత్తారు. 'డెత్ టు అమెరికా, డెత్ టు ఇజ్రాయెల్' నినాదాలతో హోరెత్తించారు. ఇరాన్ ఉన్నతాధికారులు కన్నీరుమున్నీరుగా విలపించారు. కానీ, ఈ భావోద్వేగాల మధ్య నగరంలోని శ్మశానవాటికల్లో జరుగుతున్న పరిణామాలు మరో కథను చెబుతున్నాయి. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదిక ప్రకారం, దాదాపు 3,000 మరణాలు సంభవించవచ్చని ఇరాన్ ప్రభుత్వం ముందస్తుగా సన్నద్ధమవుతోంది.
1989 ఖొమైనీ తొక్కిసలాట: చరిత్ర చేస్తున్న హెచ్చరిక
ఇరాన్కు ఈ ముప్పు కొత్తేమీ కాదు. 1989లో ఆయతుల్లా రుహుల్లా ఖొమైనీ అంత్యక్రియల్లో జరిగిన భారీ తొక్కిసలాటలో కనీసం ఎనిమిది మంది మరణించగా, వందలాది మంది గాయపడ్డారు. ఆ రోజు ప్రజల ఆవేశం కట్టలు తెంచుకోవడంతో ఖొమైనీ శవపేటిక నేలపై పడిపోయింది. జనం ఏకంగా మృతదేహాన్ని తొక్కుకుంటూ ముందుకు దూసుకెళ్లారు. చివరికి మిలిటరీ హెలికాప్టర్ల సాయంతో భద్రతా బలగాలు పరిస్థితిని అదుపు చేయాల్సి వచ్చింది. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదిక ప్రకారం, ఆ చేదు అనుభవమే ఈసారి ఇరాన్ ప్రభుత్వాన్ని ముందస్తుగా సమాధులు తవ్వేలా చేసింది.
అయితే 1989లో ఎనిమిది మంది చనిపోతే.. ఇప్పుడు ఏకంగా 3,000 సమాధులు ఎందుకు? ఈ సంఖ్య కేవలం ఒక 'జాగ్రత్త' మాత్రమే కాదు, ఇరాన్ ప్రభుత్వం తనకు తాను అంగీకరిస్తున్న పచ్చి నిజం. టెహ్రాన్లో వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు 40 డిగ్రీలకు చేరుకుంటున్న వేళ.. లక్షలాది మంది ఇరుకైన వీధుల్లో గంటల తరబడి నిలబడితే హీట్ స్ట్రోక్, డీహైడ్రేషన్, తొక్కిసలాటలు ఎంతటి విధ్వంసం సృష్టిస్తాయో ప్రభుత్వానికి బాగా తెలుసు. కానీ జనసందోహాన్ని నియంత్రించడం లేదా తగ్గించడం రాజకీయంగా వారికి సాధ్యం కాదు. ఎందుకంటే, ఎంత ఎక్కువ జనసమీకరణ జరిగితే తమ అధికారానికి అంత 'లెజిటిమసీ' (చట్టబద్ధత) లభిస్తుందని ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ భావిస్తోంది.
పొలిటికల్ పల్స్: సమాధులు తవ్వడం.. విషాదమా, వ్యూహమా?
ఇక్కడే ఇండియా హెరాల్డ్ పాఠకుల కోసం తెరవెనుక కథను డీకోడ్ చేస్తోంది. ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఈ సమాధుల గురించి అధికారికంగా నోరు విప్పలేదు. కానీ శాటిలైట్ చిత్రాలు, స్థానిక వర్గాల సమాచారం ఆధారంగా వెలుగులోకి వచ్చిన ఈ వార్త ఇరాన్ పాలనా వ్యవస్థపై రెండు కీలక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ఒకటి.. ప్రజల ప్రాణాల కంటే ప్రదర్శన (ఆప్టిక్స్) ముఖ్యమా? రెండు.. ఈ సమాధులను నిజంగా వాడాల్సి వస్తే, ఆ మరణాల సంఖ్యను ప్రపంచానికి తెలియకుండా ప్రభుత్వం కప్పిపుచ్చగలదా?
రాజకీయ వర్గాల్లో వినిపిస్తున్న చర్చ ఏమిటంటే.. ఖమేనీ తదనంతరం అధికారం ఎవరి చేతిలో అనే దానికి ఈ అంత్యక్రియల జనసమీకరణ ఒక 'రిఫరెండం'లా మారిందని. ఎంత ఎక్కువ మంది వీధుల్లోకి వస్తే, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ 'ప్రజాబలం' ప్రపంచానికి అంతగా కనిపిస్తుంది. ఈ లెక్కల్లో ప్రజల ప్రాణాలు పోవడాన్ని కూడా వారు పెద్దగా పట్టించుకోవడం లేదన్నది తెరవెనుక దాగిన నిజం.
మొజ్తబా ఖమేనీ 'మిస్సింగ్'.. తెరవెనుక మొదలైన వారసత్వ పోరు!
ఈ సమాధుల కథ మధ్యలో మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, ఖమేనీ కుమారుడు మొజ్తబా ఖమేనీ అంత్యక్రియల వేడుకల్లో ఎక్కడా కనిపించలేదు. ఇరాన్ సర్వోన్నత నేత వారసుడిగా ఏళ్లుగా మొజ్తబా పేరు చర్చల్లో ఉంది. తండ్రికి చివరి వీడ్కోలు పలికే సమయంలో అతను ఎందుకు 'మిస్సింగ్' అయ్యాడు? భద్రతా కారణాలా? లేక ఇరాన్లో అధికార పోరు ఇప్పటికే మొదలైందా? ఈ ప్రశ్నలకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం దగ్గర సమాధానం లేదు. దీనిపై ఇప్పటివరకు ఎలాంటి అధికారిక ప్రకటనా రాలేదు.
భారత్కు ఈ పరిణామాలు ఎందుకు ముఖ్యం?
ఇరాన్లోని రాజకీయ అస్థిరత భారతదేశంపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. చాబహార్ పోర్ట్ ఒప్పందం, ఇరాన్ నుంచి చమురు దిగుమతులు, గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని లక్షలాది భారతీయ కార్మికుల భద్రత.. ఇవన్నీ ఇరాన్ అంతర్గత స్థిరతపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఖమేనీ తదనంతరం ఇరాన్లో అధికార శూన్యత ఏర్పడితే, మధ్యప్రాచ్యం మరింత అస్థిరంగా మారుతుంది. చమురు ధరలు పెరగడం, షిప్పింగ్ మార్గాలకు ముప్పు వాటిల్లడంతో పాటు, భారత విదేశాంగ విధానానికి కొత్త సవాళ్లు తప్పవు.
3,000 సమాధి గుంతలు అనేది కేవలం ఒక సంఖ్య కాదు.. ఇరాన్ ప్రభుత్వం తన దేశ ప్రజల ప్రాణాలను ఎంతగా లెక్కచేస్తోందో చెప్పే బ్యారోమీటర్. ఖమేనీ అంత్యక్రియలు ముగిసిన తర్వాత ఆ గుంతల్లో నిజంగా ఎన్ని నిండాయో ఇరాన్ ప్రభుత్వం చెప్పదు.. ప్రపంచం అడగదు. కానీ టెహ్రాన్ శ్మశానవాటికల్లో తవ్విన ఆ మట్టి, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ 'ప్రజాస్వామ్యం' ఎంత లోతైనదో అక్షరాలా చెబుతోంది.
More from India Herald
Key Takeaways
- ఖమేనీ అంత్యక్రియలకు ముందే ఇరాన్ ప్రభుత్వం సుమారు 3,000 సమాధులు తవ్వించింది. భారీ తొక్కిసలాట, మరణాల ముప్పును ముందుగానే అంచనా వేసినట్లు ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదించాయి.
- 1989 నాటి ఖొమైనీ అంత్యక్రియల్లో జరిగిన తొక్కిసలాట చేదు అనుభవంతోనే ఈ 'ముందస్తు సన్నాహాలు' చేశారు. అయితే ఏకంగా 3,000 సమాధులు సిద్ధం చేయడం ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యపు స్థాయిని బయటపెడుతోంది.
- తండ్రి అంత్యక్రియల్లో ఖమేనీ కుమారుడు మొజ్తబా ఎక్కడా కనిపించలేదు. ఇరాన్లో అధికార వారసత్వ పోరు ఇప్పటికే మొదలైందా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా).
- ఇరాన్ రాజకీయ అస్థిరత భారత్పై నేరుగా ప్రభావం చూపనుంది. చాబహార్ పోర్ట్, చమురు దిగుమతులు, గల్ఫ్ దేశాల్లోని భారతీయ కార్మికుల భద్రతకు ఇది ముప్పుగా పరిణమించవచ్చు.
By the Numbers
- ఖమేనీ అంత్యక్రియల కోసం ముందస్తుగా 3,000 సమాధులు తవ్వారు (ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్)
- 1989లో ఖొమైనీ అంత్యక్రియల సందర్భంగా జరిగిన తొక్కిసలాటలో కనీసం 8 మంది మరణించగా, వందలాది మంది గాయపడ్డారు
- టెహ్రాన్లో జరిగిన ఖమేనీ ఊరేగింపులో లక్షలాది మంది పాల్గొన్నారు (టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, ది హిందూ)
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: ఇరాన్ సర్వోన్నత నేత ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ అంత్యక్రియల్లో పాల్గొనేందుకు వచ్చిన లక్షలాది ఇరానియన్లు, ప్రభుత్వ యంత్రాంగం
- What: అంత్యక్రియలకు ముందే టెహ్రాన్లో సుమారు 3,000 సమాధులు తవ్వారు. భారీ తొక్కిసలాట, మరణాల సంభావ్యతను ప్రభుత్వం ముందుగానే అంచనా వేసిందని ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదించాయి
- When: 2026 జూలైలో ఖమేనీ మృతి అనంతరం అంత్యక్రియల సందర్భంగా
- Where: టెహ్రాన్, ఇరాన్ — అంత్యక్రియల ఊరేగింపు మార్గం, శ్మశానవాటికలు
- Why: భారీ జనసమీకరణ వల్ల తొక్కిసలాట, వడగాల్పులతో భారీ ప్రాణనష్టం జరగవచ్చని ప్రభుత్వం భావించడం. 1989లో ఖొమైనీ అంత్యక్రియల్లో జరిగిన తొక్కిసలాట చరిత్ర కూడా దీనికి కారణం
- How: శ్మశానవాటికల్లో ముందస్తుగా వేల సంఖ్యలో సమాధి గుంతలు తవ్వడం, అత్యవసర వైద్య బృందాలను మోహరించడం ద్వారా.. ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదికల ప్రకారం
Frequently Asked Questions
ఖమేనీ అంత్యక్రియల కోసం ఇరాన్ 3,000 సమాధులు ఎందుకు తవ్వింది?
1989లో ఖొమైనీ అంత్యక్రియల సమయంలో జరిగిన తొక్కిసలాట దృష్ట్యా, ఈసారి లక్షలాది మంది తరలివస్తే భారీ ప్రాణనష్టం తప్పదని ఇరాన్ ప్రభుత్వం ముందుగానే అంచనా వేసి ఈ సమాధులను సిద్ధం చేసింది. ఎన్డీటీవీ, ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదికలు ఈ విషయాన్ని వెల్లడించాయి.
మొజ్తబా ఖమేనీ ఎందుకు అంత్యక్రియల్లో కనిపించలేదు?
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, ఖమేనీ కుమారుడు మొజ్తబా తండ్రి అంత్యక్రియల్లో కనిపించలేదు. భద్రతా కారణాలా లేక అధికార వారసత్వ పోరాటమా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. దీనిపై ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు ఎలాంటి వివరణ ఇవ్వలేదు.
భారత్కు ఇరాన్ అంతర్గత పరిస్థితి ఎందుకు ముఖ్యం?
చాబహార్ పోర్ట్ ఒప్పందం, చమురు దిగుమతులు, గల్ఫ్ దేశాల్లోని లక్షలాది మంది భారతీయ కార్మికుల భద్రత.. ఇవన్నీ ఇరాన్ రాజకీయ స్థిరతపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఖమేనీ మరణంతో ఏర్పడే అధికార శూన్యత మధ్యప్రాచ్యాన్ని మరింత అస్థిరపరచవచ్చు.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి