ఈనాడు నివేదిక ప్రకారం ఖరీఫ్ సీజన్ ప్రారంభంలోనే నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలో నీటి నిల్వలు గణనీయంగా తగ్గుతున్నాయి. అప్స్ట్రీమ్ కర్ణాటక-మహారాష్ట్ర నుంచి కృష్ణా నదిలో ఇన్ఫ్లో తగ్గడం, రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య నీటి పంపిణీ వివాదం మళ్లీ రాజుకోవడం ప్రధాన కారణాలు.
సాగర్ నీళ్లు తగ్గుతున్నాయి — ఇది వార్త. కానీ ఖరీఫ్ మొదటి వారాల్లోనే తగ్గుతున్నాయి — ఇది సంకేతం. ఈనాడు నివేదన ప్రకారం నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలో నీటి నిల్వలు గణనీయంగా క్షీణించాయి. కృష్ణా బేసిన్లోని లక్షలాది రైతుల ఖరీఫ్ సాగు ఈ ఒక్క జలాశయం నీటి మట్టంపై ఆధారపడి ఉందన్న వాస్తవం గుర్తుచేసుకుంటే, ఈ పతనం కేవలం నీటి స్థాయిల గణాంకం కాదు — రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య మరో నీటి యుద్ధానికి ఆహ్వానం.
నాగార్జునసాగర్ జలాశయం పూర్తి నిల్వ సామర్థ్యం సుమారు 312 టీఎంసీలు. గత ఏడాది ఇదే సమయానికి ఉన్న నిల్వలతో పోలిస్తే ఈసారి స్థాయి గణనీయంగా తక్కువగా ఉందని ఈనాడు పేర్కొంది. సాధారణంగా జూలైలో నైరుతి రుతుపవనాలు బలపడి, అప్స్ట్రీమ్ నుంచి కృష్ణా నదిలో ప్రవాహం పెరగాలి. కానీ ఈసారి కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలో వర్షాలు ఆలస్యం కావడంతో ఆల్మట్టి, ఇతర అప్స్ట్రీమ్ ప్రాజెక్టుల నుంచి సాగర్కు నీటి ప్రవాహం నిరాశపరుస్తోంది.
అప్స్ట్రీమ్ చిక్కు — కర్ణాటక ఫ్యాక్టర్
కృష్ణా నీటి సమస్య నాగార్జునసాగర్ గేట్ల దగ్గర మొదలవ్వదు — అది ఆల్మట్టి దగ్గర మొదలవుతుంది. కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఆల్మట్టి డ్యామ్ ఎత్తు పెంచడం, తమ సొంత సాగునీటి అవసరాలకు ఎక్కువ నీరు వాడుకోవడం దశాబ్దాల నాటి వివాదం. బచావత్ ట్రిబ్యునల్ అవార్డు ప్రకారం కృష్ణా నదీ జలాల పంపిణీలో తెలుగు రాష్ట్రాలకు నిర్దిష్ట వాటా ఉన్నా, అప్స్ట్రీమ్ వినియోగం పెరిగేకొద్దీ దిగువకు వచ్చే నీరు తగ్గుతోంది. ఈసారి నైరుతి రుతుపవనాలు కర్ణాటక-మహారాష్ట్ర ప్రాంతంలో బలహీనంగా ప్రారంభం కావడం ఈ పరిస్థితిని మరింత తీవ్రం చేసింది.
రెండు రాష్ట్రాలు, ఒకే నది, ఎడతెగని లెక్క
నాగార్జునసాగర్ ఏపీ-తెలంగాణ సరిహద్దులో ఉంది — కానీ ఈ జలాశయం నీటిని ఎవరు ఎంత తీసుకోవాలో నిర్ణయించేది KRMB. విభజన చట్టం ప్రకారం కృష్ణా రివర్ మేనేజ్మెంట్ బోర్డ్ రెండు రాష్ట్రాలకు నీటి కేటాయింపులు నిర్ణయించాలి. కానీ ఆచరణలో ఈ బోర్డ్ నిర్ణయాలపై రెండు రాష్ట్రాలూ అసంతృప్తితో ఉన్నాయి. తెలంగాణ వాదన — మా ఎత్తిపోతల పథకాలకు నీరు కావాలి, పాలమూరు-రంగారెడ్డి, కాళేశ్వరం లాంటి ప్రాజెక్టులకు కృష్ణా జలాలు అవసరం. ఏపీ వాదన — దిగువన ఉన్న మాకు హక్కు ఉంది, పోతిరెడ్డిపాడు ద్వారా రాయలసీమకు, ప్రకాశం బ్యారేజ్ ద్వారా కృష్ణా డెల్టాకు నీరు రావాలి.
ఇక్కడే రాజకీయ లెక్కలు మొదలవుతాయి. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ఏపీ పక్షాన, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి తెలంగాణ పక్షాన — ఇద్దరూ రైతు ఓట్లపై ఆధారపడిన నేతలు. ఖరీఫ్ సీజన్లో సాగునీరు అందకపోతే రైతుల ఆగ్రహం నేరుగా అధికార పార్టీలపై పడుతుంది. అందుకే ఈ నీటి సంక్షోభం కేవలం హైడ్రాలజీ సమస్య కాదు — ఇది ఎన్నికల ముందు రాజకీయ ఆయుధం.
పొలిటికల్ పల్స్
రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ ఏంటంటే — ఈ నీటి సంక్షోభాన్ని ఇరువైపులా ఎవరు ముందుగా రాజకీయంగా వాడుకుంటారన్నదే అసలు ప్రశ్న. తెలంగాణలో BRS ఇప్పటికే కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు ద్వారా తాము సాగునీటి భరోసా ఇచ్చామని, రేవంత్ ప్రభుత్వం దాన్ని నిర్వీర్యం చేస్తోందని ఆరోపిస్తోంది. ఏపీలో విపక్షం YSRCP కూడా కృష్ణా జలాల్లో ఏపీ వాటా కాపాడుకోవడంలో బాబు విఫలమవుతున్నారని టీకాలు సిద్ధం చేసుకుంటోందని వర్గాల సమాచారం. (ఇది రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా; ధృవీకరించని ఊహాగానం, నిర్ధారిత వాస్తవం కాదు.)
ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ ప్రకారం అసలు ప్రమాదం ఏంటంటే — ఈ సంక్షోభం రాజకీయ వాదోపవాదాల స్థాయిలో ఆగిపోతే రైతుకు ఒరిగేది ఏమీ ఉండదు. KRMB దగ్గర బలమైన నిర్ణయాధికారం లేకపోవడం, కేంద్ర జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ జోక్యం ఆలస్యం కావడం, రెండు రాష్ట్రాలూ కేంద్ర జల సంఘం (CWC) డేటాను తమకు అనుకూలంగా వ్యాఖ్యానించడం — ఇవన్నీ కలిసి రైతుకు మాత్రం ఎండిన కాలువలే మిగులుస్తాయి.
ఈ సీజన్ రైతుకు మిగిలేది ఏమిటి?
కృష్ణా బేసిన్లో ఖరీఫ్ సాగుకు కీలకమైన జూలై-ఆగస్టు నెలల్లో సాగర్ నిల్వలు పెరగకపోతే, నాగార్జునసాగర్ కుడి, ఎడమ కాలువల కింద ఉన్న నల్గొండ, గుంటూరు, ప్రకాశం, కృష్ణా జిల్లాల రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోతారు. వరి నాట్లు ఆలస్యమైతే దిగుబడి తగ్గుతుంది, ఆలస్యమైన సాగు రబీపై కూడా ప్రభావం చూపిస్తుంది. ఇది ఒక్క సీజన్ సమస్య కాదు — మొత్తం ఏడాది ఆహార భద్రతను తాకే అంశం.
ఇప్పటికే కొన్ని ప్రాంతాల్లో రైతులు నారుమళ్లు వేయడానికి కూడా తగినంత నీరు లేక ఆందోళన చెందుతున్నారని స్థానిక వార్తా నివేదనలు చెబుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితి కొనసాగితే, బోర్ల వైపు మళ్లడం, భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరగడం అనివార్యం — ఇది దీర్ఘకాలిక పర్యావరణ సమస్యగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
ముందు చూపు — ఏం జరగబోతోంది?
జూలై రెండో వారం తర్వాత నైరుతి రుతుపవనాలు కర్ణాటక-మహారాష్ట్ర ప్రాంతంలో బలపడితే, ఆల్మట్టి నుంచి దిగువకు ఇన్ఫ్లో పెరిగే అవకాశం ఉంది — అదే జరిగితే సాగర్ నిల్వలు కొంత ఊరట పొందవచ్చు. కానీ ఆ ఇన్ఫ్లో వచ్చినా రెండు రాష్ట్రాల మధ్య పంపిణీ కొత్త వివాదానికి దారి తీస్తుందని అంచనా. KRMB సమావేశం త్వరలో జరిగే సూచనలు ఉన్నాయి — ఆ సమావేశంలో ఇరు రాష్ట్రాల డిమాండ్లు ఢీకొనడం ఖాయం.
చంద్రబాబు ప్రభుత్వం పోతిరెడ్డిపాడు ద్వారా రాయలసీమకు నీటి హామీ ఇచ్చింది — ఆ హామీ నిలబెట్టుకోలేకపోతే రాజకీయంగా భారీ మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తుంది. అదేవిధంగా రేవంత్ రెడ్డి తెలంగాణలో సాగునీటి సమస్య తలెత్తితే, BRS ఆ అవకాశాన్ని వదలదు. కేంద్రం జోక్యం చేసుకుని KRMB కు మరిన్ని అధికారాలు ఇవ్వాలనే డిమాండ్ మళ్లీ బలపడే అవకాశం ఉంది — కానీ ఆ రాజకీయ సంకల్పం ఇరు రాష్ట్రాల నేతల్లో కనిపిస్తుందా అన్నది సందేహమే.
సాగర్ అడుగంటుతోంది — అది వర్షాల వల్ల తాత్కాలికంగా పరిష్కారమవ్వవచ్చు. కానీ రెండు రాష్ట్రాల మధ్య నమ్మకం అడుగంటిన చోట, వర్షాలు కురిసినా కలిసి పంచుకునే సంస్కృతి లేకపోతే, ప్రతి ఖరీఫ్ ఒక యుద్ధమే. ఈ సీజన్ కృష్ణా జలాలపై ఆ యుద్ధం మళ్లీ మొదలైంది — ఈసారి మాత్రం తుపాకీ చేతిలో పట్టుకున్నది రైతు, గురి ఎవరి వైపు పడుతుందో చూడాల్సిందే.
More from India Herald
Key Takeaways
- ఖరీఫ్ సీజన్ తొలి వారాల్లోనే నాగార్జునసాగర్ నీటి నిల్వలు గణనీయంగా తగ్గాయి — అప్స్ట్రీమ్ కర్ణాటక-మహారాష్ట్ర నుంచి ఇన్ఫ్లో తగ్గడం ప్రధాన కారణం
- KRMB నీటి కేటాయింపుపై ఏపీ-తెలంగాణ మధ్య అనిశ్చితి కొనసాగుతోంది — రెండు రాష్ట్రాలూ తమ వాటా కోసం పట్టుదలగా ఉన్నాయి
- నాగార్జునసాగర్ కాలువల కింద నల్గొండ, గుంటూరు, ప్రకాశం, కృష్ణా జిల్లాల ఖరీఫ్ వరి సాగుపై తీవ్ర ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉంది
- ఈ నీటి సంక్షోభం రేవంత్ రెడ్డి, చంద్రబాబు ఇద్దరికీ రాజకీయంగా ప్రమాదకరం — రైతు అసంతృప్తి నేరుగా అధికార పార్టీలపై పడుతుంది
- జూలై రెండో వారం తర్వాత రుతుపవనాలు బలపడకపోతే, పరిస్థితి మరింత తీవ్రమవుతుంది — KRMB సమావేశం కీలకంగా మారనుంది
By the Numbers
- నాగార్జునసాగర్ జలాశయ పూర్తి నిల్వ సామర్థ్యం సుమారు 312 టీఎంసీలు — ఈనాడు నివేదన ప్రకారం ప్రస్తుత నిల్వలు గత ఏడాది ఇదే సమయంతో పోలిస్తే గణనీయంగా తక్కువ
- నాగార్జునసాగర్ కుడి, ఎడమ కాలువల ఆయకట్టు నల్గొండ, గుంటూరు, ప్రకాశం, కృష్ణా జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉంది
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, కృష్ణా రివర్ మేనేజ్మెంట్ బోర్డ్ (KRMB), రెండు రాష్ట్రాల కృష్ణా బేసిన్ రైతులు
- What: ఖరీఫ్ సీజన్ ప్రారంభంలోనే నాగార్జునసాగర్ జలాశయ నీటి నిల్వలు తగ్గుముఖం పట్టాయని ఈనాడు నివేదించింది
- When: జూలై 2026, ఖరీఫ్ సీజన్ తొలి వారాలు
- Where: నాగార్జునసాగర్ జలాశయం, కృష్ణా నది బేసిన్ — ఆంధ్రప్రదేశ్-తెలంగాణ సరిహద్దు
- Why: అప్స్ట్రీమ్ కర్ణాటక-మహారాష్ట్ర నుంచి కృష్ణా నదిలో ఇన్ఫ్లో తగ్గడం, రెండు రాష్ట్రాల డిమాండ్ పెరగడం, KRMB అలోకేషన్ అనిశ్చితి
- How: అప్స్ట్రీమ్ ప్రాజెక్టుల్లో నీటి వినియోగం పెరగడం, నైరుతి రుతుపవనాల ఆలస్యం వల్ల ఇన్ఫ్లో తగ్గడంతో సాగర్ నిల్వలు క్షీణిస్తున్నాయి
Frequently Asked Questions
నాగార్జునసాగర్ నీటి నిల్వలు ఎందుకు తగ్గుతున్నాయి?
అప్స్ట్రీమ్ కర్ణాటక-మహారాష్ట్రలో నైరుతి రుతుపవనాలు ఆలస్యం కావడంతో కృష్ణా నదిలో ఇన్ఫ్లో తగ్గింది. ఆల్మట్టి, ఇతర అప్స్ట్రీమ్ ప్రాజెక్టుల్లో నీటి వినియోగం పెరగడం కూడా కారణం.
ఖరీఫ్ సీజన్లో రైతులకు సాగునీరు వస్తుందా?
జూలై రెండో వారం తర్వాత రుతుపవనాలు బలపడి అప్స్ట్రీమ్ ఇన్ఫ్లో పెరిగితే కొంత ఊరట లభించవచ్చు. లేకపోతే నాగార్జునసాగర్ కాలువల కింద ఉన్న జిల్లాల్లో వరి నాట్లు తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతాయి.
కృష్ణా నీటి పంపిణీపై ఏపీ-తెలంగాణ వివాదం ఏమిటి?
విభజన చట్టం ప్రకారం KRMB నీటి కేటాయింపులు నిర్ణయించాలి. తెలంగాణ తమ ఎత్తిపోతల పథకాలకు, ఏపీ రాయలసీమ-కృష్ణా డెల్టాకు నీరు కావాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి — ఇరు రాష్ట్రాలూ KRMB నిర్ణయాలపై అసంతృప్తిగా ఉన్నాయి.
KRMB సమావేశం ఎప్పుడు జరుగుతుంది?
త్వరలో KRMB సమావేశం జరిగే సూచనలు ఉన్నాయి — ఆ సమావేశంలో ఇరు రాష్ట్రాల ఖరీఫ్ నీటి డిమాండ్లు ఢీకొనే అవకాశం ఉంది.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి