ఈ జనగణన మొత్తం రెండు దశల్లో పూర్తి కానుంది. మొదటి దశలో భాగంగా ఇళ్ల వివరాలను సేకరించే హౌస్ లిస్టింగ్ ప్రక్రియ చేపడతారు. ప్రతి రాష్ట్రం తన సౌలభ్యం ప్రకారం ముప్పై రోజుల వ్యవధిలో ఈ పనిని పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో భాగంగా గృహాల నిర్మాణం, అందుబాటులో ఉన్న వసతులు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల సమాచారాన్ని అధికారులు సేకరిస్తారు. రెండో దశలో అసలైన జనాభా లెక్కింపు 2027 ఫిబ్రవరిలో జరుగుతుంది. అయితే లద్దాఖ్, జమ్మూ కశ్మీర్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ వంటి మంచు కురిసే ప్రాంతాల్లో మాత్రం వాతావరణ పరిస్థితుల దృష్ట్యా 2026 సెప్టెంబర్ లోనే ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేయాలని అధికారులు నిర్ణయించారు.
ఈసారి జరగనున్న గణనలో అనేక నూతన అంశాలు చోటుచేసుకున్నాయి. దేశ చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా జనగణనతో పాటే కుల గణనను కూడా నిర్వహించాలని కేంద్రం నిర్ణయించడం అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. కేవలం ఎస్సీ, ఎస్టీలే కాకుండా ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల వివరాలను సేకరించడం వల్ల ప్రభుత్వ పథకాలు అసలైన లబ్ధిదారులకు చేరుతాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అలాగే ప్రజలు స్వయంగా తమ వివరాలను నమోదు చేసుకునేలా 'సెల్ఫ్ ఎన్యూమరేషన్' అవకాశాన్ని కూడా కల్పించారు. ఇందుకోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన మొబైల్ యాప్ అందుబాటులోకి రానుంది. సుమారు 30 లక్షల మంది సిబ్బంది ఈ క్షేత్రస్థాయి విధుల్లో పాల్గొననున్నారు.
డిజిటల్ విధానం వల్ల సమాచార సేకరణలో పారదర్శకత పెరగడమే కాకుండా ఫలితాలు కూడా వేగంగా వెల్లడయ్యే అవకాశం ఉంది. ప్రతి ఇంటి యజమానిని కలిసి వారు తీసుకునే ఆహార ధాన్యాలు, వాడుతున్న ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలు, ఇతర ఆస్తుల వివరాలను నమోదు చేస్తారు. ఈ గణాంకాలు దేశ భవిష్యత్తు ప్రణాళికలకు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు పునాదిగా నిలుస్తాయి. పదేళ్ల విరామం తర్వాత జరుగుతున్న ఈ జనగణన ద్వారా మన దేశ జనాభా సరళిలో వచ్చిన మార్పులు స్పష్టంగా వెల్లడవుతాయి. పారదర్శకమైన గణాంకాలతో వికసిత్ భారత్ దిశగా అడుగులు వేయడానికి ఈ ప్రక్రియ ఎంతో దోహదపడుతుంది.
క్లిక్ చేసి ఇండియాహెరాల్డ్ వాట్సాప్ చానెల్·ను ఫాలో అవ్వండి